{"id":1190,"date":"2025-10-29T15:58:07","date_gmt":"2025-10-29T12:28:07","guid":{"rendered":"https:\/\/anlamtv.com\/?p=1190"},"modified":"2025-10-29T15:58:09","modified_gmt":"2025-10-29T12:28:09","slug":"29-oktyabr-turkiy%c9%99-cumhuriyy%c9%99tinin-gunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anlamtv.com\/az\/29-oktyabr-turkiy%c9%99-cumhuriyy%c9%99tinin-gunu\/","title":{"rendered":"29 Oktyabr \u2014 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin G\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br> 29 Oktyabr T\u00fcrkiy\u0259 tarixind\u0259 misilsiz bir g\u00fcnd\u00fcr \u2014 bir xalq\u0131n \u0259sar\u0259td\u0259n azadl\u0131\u011fa, imperiya qal\u0131qlar\u0131ndan modern d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrildiyi g\u00fcn. Bu g\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti (T\u00fcrkiye Cumhuriyeti) elan olundu v\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fc ba\u015fland\u0131. Bu b\u00f6y\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn m\u0259rk\u0259zind\u0259 is\u0259 b\u0259\u015f\u0259r tarixinin nadir \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri \u2014 Mustafa Kamal Atat\u00fcrk dayan\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><strong>\u0130mperiyadan C\u00fcmhuriyy\u0259t\u0259 Do\u011fr<\/strong>u<br>Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra imzalanan Sevr m\u00fcqavil\u0259si Osmanl\u0131 d\u00f6vl\u0259tini faktiki olaraq par\u00e7alam\u0131\u015f, t\u00fcrk xalq\u0131n\u0131 varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n son h\u0259ddin\u0259 g\u0259tirmi\u015fdi. Lakin 1919-cu ilin 19 may\u0131nda Atat\u00fcrk Samsuna ayaq basaraq Milli M\u00fcbariz\u0259ni ba\u015flatd\u0131.<br>Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 xalq\u0131n irad\u0259sin\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n B\u00f6y\u00fck Mill\u0259t M\u0259clisi Ankarada topland\u0131, istiqlal sava\u015f\u0131 b\u00fct\u00fcn c\u0259bh\u0259l\u0259rd\u0259 qalibiyy\u0259tl\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi.<br>V\u0259 n\u0259hay\u0259t, 1923-c\u00fc ilin 29 oktyabr\u0131nda pad\u015fahl\u0131q l\u0259\u011fv olundu, C\u00fcmhuriyy\u0259t r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 elan edildi.<br>Bu hadis\u0259 il\u0259 t\u00fcrkl\u0259r \u0259srl\u0259r boyu \u201cr\u04d9iyy\u0259t\u201d statusundan \u00e7\u0131xaraq azad v\u0259 b\u0259rab\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015f statusuna y\u00fcks\u0259ldil\u0259r.<br><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Atat\u00fcrk \u2014 C\u00fcmhuriyy\u0259tin Memar\u0131<\/strong><br>Atat\u00fcrk sad\u0259c\u0259 bir h\u0259rbi s\u0259rk\u0259rd\u0259 deyildi; o, z\u0259man\u0259sini qabaqlayan bir fikir adam\u0131, modern T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tinin banisi idi. O, bilirdi ki, siyasi m\u00fcst\u0259qillik yaln\u0131z elmi, m\u0259d\u0259ni v\u0259 iqtisadi m\u00fcst\u0259qillikl\u0259 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br>Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 o, C\u00fcmhuriyy\u0259tin qurulmas\u0131ndan sonra bir-birinin ard\u0131nca d\u0259rin islahatlar h\u0259yata ke\u00e7irdi:<br>&#8211; Xilaf\u0259tin v\u0259 sultanl\u0131\u011f\u0131n l\u0259\u011fvi<br>&#8211; D\u00f6vl\u0259t v\u0259 din i\u015fl\u0259rinin ayr\u0131lmas\u0131 (laiklik prinsipi)<br>&#8211; Yeni t\u0259hsil sisteminin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 universitet islahatlar\u0131<br>&#8211; \u018fr\u0259b \u0259lifbas\u0131n\u0131n lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si<br>&#8211; Qad\u0131nlara se\u00e7m\u0259k v\u0259 se\u00e7ilm\u0259k h\u00fcququnun verilm\u0259si<br>-S\u0259naye, iqtisadiyyat v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda modernl\u0259\u015fm\u0259 proqramlar\u0131<br>Atat\u00fcrk\u00fcn \u00f6z s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 des\u0259k:<br>\u201cEn b\u00f6y\u00fck \u0259s\u0259rim \u2014 T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019dir.\u201d<br>\u201c\u018fn b\u00f6y\u00fck \u0259s\u0259rim \u2014 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tidir.\u201d<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>29 Oktyabr\u0131n M\u0259nas\u0131<\/strong><br>Bu g\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259nin h\u0259r gu\u015f\u0259sind\u0259 \u2014 Ankaradan \u0130zmira, Qarsdan Antalyaya q\u0259d\u0259r \u2014 k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r q\u0131rm\u0131z\u0131 bayraqlarla b\u0259z\u0259nir, mar\u015flar s\u0259sl\u0259nir, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 v\u0259 meydanlarda \u201cC\u00fcmhuriyy\u0259t Bayram\u0131\u201d qeyd olunur.<br>Amma bu g\u00fcn t\u0259kc\u0259 siyasi bayram deyil \u2014 bu, azadl\u0131\u011f\u0131n, milli \u015f\u00fcurun v\u0259 yenil\u0259\u015fm\u0259nin bayram\u0131d\u0131r.<br>29 Oktyabr xat\u0131rlad\u0131r ki, xalq\u0131n birliyi v\u0259 a\u011fl\u0131 il\u0259 h\u0259r z\u00fclm\u00fc, h\u0259r m\u0259\u011flubiyy\u0259ti a\u015fmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><strong>Atat\u00fcrk\u00fcn \u018fb\u0259di \u0130rsi<\/strong><br>Atat\u00fcrk t\u00fcrkl\u0259r\u0259 yaln\u0131z bir d\u00f6vl\u0259t yox, bir d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi b\u0259x\u015f etdi. O, deyirdi ki:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201cAzad d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259n mill\u0259tl\u0259r azad qala bilm\u0259z.\u201d<br>Bu fikir bu g\u00fcn d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin \u0259sas ideoloji daya\u011f\u0131d\u0131r.<br>Atat\u00fcrk\u00fcn qoydu\u011fu alt\u0131 \u0259sas prinsip \u2014 C\u00fcmhuriyy\u0259t\u00e7ilik, Milliyy\u0259t\u00e7ilik, Xalq\u00e7\u0131l\u0131q, D\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, Laiklik v\u0259 \u0130nqilab\u00e7\u0131l\u0131q \u2014 m\u00fcasir T\u00fcrkiy\u0259nin s\u00fctunlar\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><br><strong>N\u0259tic\u0259<\/strong><br>29 Oktyabr, T\u00fcrk xalq\u0131n\u0131n k\u00fcl i\u00e7ind\u0259n yenid\u0259n do\u011fuldu\u011fu, azad irad\u0259 il\u0259 \u00f6z g\u0259l\u0259c\u0259yini qurdu\u011fu g\u00fcnd\u00fcr.<br>Atat\u00fcrk\u00fcn liderliyi v\u0259 xalq\u0131n birliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti yaranaraq \u015e\u0259rqd\u0259n Q\u0259rb\u0259 k\u00f6rp\u00fc salan m\u00fcasir d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>29 Oktyabr T\u00fcrkiy\u0259 tarixind\u0259 misilsiz bir g\u00fcnd\u00fcr \u2014 bir xalq\u0131n \u0259sar\u0259td\u0259n azadl\u0131\u011fa, imperiya qal\u0131qlar\u0131ndan modern d\u00f6vl\u0259t\u0259 \u00e7evrildiyi g\u00fcn. Bu g\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti (T\u00fcrkiye Cumhuriyeti) elan olundu v\u0259 t\u00fcrkl\u0259rin m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fc ba\u015fland\u0131. Bu b\u00f6y\u00fck d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn m\u0259rk\u0259zind\u0259 is\u0259 b\u0259\u015f\u0259r tarixinin nadir \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rind\u0259n biri \u2014 Mustafa Kamal Atat\u00fcrk dayan\u0131rd\u0131. \u0130mperiyadan C\u00fcmhuriyy\u0259t\u0259 Do\u011fruBirinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259n sonra imzalanan Sevr m\u00fcqavil\u0259si [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":1188,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_locale":"az","_original_post":"https:\/\/anlamtv.com\/?p=1190","custom_author_name":"","footnotes":""},"categories":[74],"tags":[],"class_list":["post-1190","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-box","az"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1190","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1190"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1190\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1191,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1190\/revisions\/1191"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1188"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1190"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1190"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1190"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}