{"id":1481,"date":"2025-11-22T21:51:21","date_gmt":"2025-11-22T18:21:21","guid":{"rendered":"https:\/\/anlamtv.com\/?p=1481"},"modified":"2025-11-23T00:28:56","modified_gmt":"2025-11-22T20:58:56","slug":"r%c9%99q%c9%99msal-medianin-demokratiyaya-t%c9%99hdidi-d%c9%99lill%c9%99r-artir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anlamtv.com\/az\/r%c9%99q%c9%99msal-medianin-demokratiyaya-t%c9%99hdidi-d%c9%99lill%c9%99r-artir\/","title":{"rendered":"R\u0259q\u0259msal Median\u0131n Demokratiyaya T\u0259hdidi? D\u0259lill\u0259r Art\u0131r"},"content":{"rendered":"<article class=\"text-token-text-primary w-full focus:outline-none [--shadow-height:45px] has-data-writing-block:pointer-events-none has-data-writing-block:-mt-(--shadow-height) has-data-writing-block:pt-(--shadow-height) [&amp;:has([data-writing-block])&gt;*]:pointer-events-auto [content-visibility:auto] supports-[content-visibility:auto]:[contain-intrinsic-size:auto_100lvh] scroll-mt-[calc(var(--header-height)+min(200px,max(70px,20svh)))]\" dir=\"auto\" tabindex=\"-1\" data-turn-id=\"request-WEB:d8537141-8861-4196-a6a4-541620bb2895-3\" data-testid=\"conversation-turn-8\" data-scroll-anchor=\"true\" data-turn=\"assistant\">\n<div class=\"text-base my-auto mx-auto pb-10 [--thread-content-margin:--spacing(4)] thread-sm:[--thread-content-margin:--spacing(6)] thread-lg:[--thread-content-margin:--spacing(16)] px-(--thread-content-margin)\">\n<div class=\"[--thread-content-max-width:40rem] thread-lg:[--thread-content-max-width:48rem] mx-auto max-w-(--thread-content-max-width) flex-1 group\/turn-messages focus-visible:outline-hidden relative flex w-full min-w-0 flex-col agent-turn\" tabindex=\"-1\">\n<div class=\"flex max-w-full flex-col grow\">\n<div class=\"min-h-8 text-message relative flex w-full flex-col items-end gap-2 text-start break-words whitespace-normal [.text-message+&amp;]:mt-1\" dir=\"auto\" data-message-author-role=\"assistant\" data-message-id=\"9b9a6def-b58e-4354-af3b-82ed1a6387c4\" data-message-model-slug=\"gpt-5-1\">\n<div class=\"flex w-full flex-col gap-1 empty:hidden first:pt-[1px]\">\n<div class=\"markdown prose dark:prose-invert w-full break-words light markdown-new-styling\">\n<p data-start=\"144\" data-end=\"395\">Yeni bir t\u0259krarlama ara\u015fd\u0131rmas\u0131 r\u0259q\u0259msal median\u0131n demokratiyaya t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259vv\u0259lki ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irir v\u0259 t\u0259sdiq edir.<br data-start=\"581\" data-end=\"584\" \/>R\u0259q\u0259msal media, sosial media, mesajla\u015fma qruplar\u0131 v\u0259 ya onlayn media \u015f\u0259rh s\u00fctunlar\u0131 kimi al\u0259tl\u0259r, siyasi prosesl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Onlar pop\u00fclist h\u0259r\u0259katlar\u0131 t\u0259\u015fviq ed\u0259 bil\u0259r, q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259ni art\u0131r\u0131r v\u0259 institutlara olan etibar\u0131 z\u0259ifl\u0259dir.<\/p>\n<p data-start=\"144\" data-end=\"395\">R\u0259q\u0259msal media d\u00fcnya miqyas\u0131nda siyasi m\u0259nz\u0259r\u0259ni getdikc\u0259 daha \u00e7ox formala\u015fd\u0131r\u0131r. Yeni bir t\u0259krarlama ara\u015fd\u0131rmas\u0131, r\u0259q\u0259msal median\u0131n demokratiyaya t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259vv\u0259lki t\u0259dqiqatlara daha yax\u0131ndan bax\u0131r v\u0259 narahatedici inki\u015faflar\u0131 t\u0259sdiq edir. H\u0259r\u00e7\u0259nd ki, r\u0259q\u0259msal media siyasi i\u015ftirak v\u0259 informasiya \u0259ld\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn imkanlar yarad\u0131r, lakin eyni zamanda q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259ni, institutlara olan etibar\u0131n azalmas\u0131n\u0131 v\u0259 yanl\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 da art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"1451\" data-end=\"1924\">R\u0259q\u0259msal T\u0259krarlama \u0130nstitutunun (I4R) son t\u0259dqiqat\u0131, Lorenz-Spreen v\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n 2023-c\u00fc ild\u0259 yay\u0131mlanan &#8220;D\u00fcnya \u00fczr\u0259 R\u0259q\u0259msal Media v\u0259 Demokratiya \u00fczr\u0259 Sistematik T\u0259hlil v\u0259 Korrelyasiya S\u00fcbutlar\u0131&#8221; adl\u0131 t\u0259dqiqat\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini analiz edir v\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131r. Tongji Universiteti, Kembric Universiteti v\u0259 Duk Universitetinin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan t\u0259krarlama ara\u015fd\u0131rmas\u0131, r\u0259q\u0259msal media v\u0259 demokratiya aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 orijinal tap\u0131nt\u0131lar\u0131 t\u0259sdiq edir.<\/p>\n<p data-start=\"1926\" data-end=\"2513\"><strong data-start=\"1926\" data-end=\"1972\">Demokratik \u0130nstitutlara Artan Etimads\u0131zl\u0131q<\/strong><br data-start=\"1972\" data-end=\"1975\" \/>Ara\u015fd\u0131rma qrupu orijinal t\u0259dqiqat\u0131n metodologiyas\u0131n\u0131 sistematik olaraq t\u0259krarlad\u0131 v\u0259 2024-c\u00fc ilin mart ay\u0131na q\u0259d\u0259r olan t\u0259dqiqatlar\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n yenil\u0259nmi\u015f m\u0259lumat d\u0259stini istifad\u0259 etdi. N\u0259tic\u0259l\u0259r orijinal t\u0259dqiqat\u0131n tap\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yir: R\u0259q\u0259msal median\u0131n demokratiya prosesl\u0259rin\u0259 h\u0259m m\u00fcsb\u0259t, h\u0259m d\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir ed\u0259n \u00e7oxsayl\u0131 problematik t\u0259sirl\u0259ri var. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, onlar siyasi i\u015ftirak\u0131 t\u0259\u015fviq edir v\u0259 m\u0259lumatlara \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 asanla\u015fd\u0131r\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, onlar q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259ni, institutlara etimads\u0131zl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 pop\u00fclist h\u0259r\u0259katlar\u0131 art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"2515\" data-end=\"3230\">\u201cT\u0259krarlama ara\u015fd\u0131rmas\u0131 bizim tap\u0131nt\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir v\u0259 narahatedici tendensiyalar davam edir,\u201d \u2013 dey\u0259 Filipp Lorenz-Spreen, TU Dresden-d\u0259 Hesablama Sosial Elml\u0259ri \u00fczr\u0259 t\u0259dqiqat qrupu r\u0259hb\u0259ri v\u0259 Berlind\u0259ki Max Planck \u0130nsan \u0130nki\u015faf\u0131 \u0130nstitutunda (MPIB) t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131b. O v\u0259 Liza Osvald \u2013 h\u0259r ikisi &#8220;Uyarlanm\u0131\u015f \u018fqlanl\u0131q M\u0259rk\u0259zi&#8221;nd\u0259 i\u015fl\u0259yirl\u0259r \u2013 2023-c\u00fc ilin t\u0259dqiqat\u0131n\u0131 r\u0259hb\u0259rlik edibl\u0259r. Postdoktorant t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 Liza Osvald bu tap\u0131nt\u0131lar\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini vur\u011fulay\u0131r: &#8220;R\u0259q\u0259msal median\u0131n siyasi prosesl\u0259r\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 dair korrelyasiya s\u00fcbutlar\u0131 art\u0131r \u2013 biz q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259nin artmas\u0131n\u0131, demokratik institutlara v\u0259 mediaya qar\u015f\u0131 artan etimads\u0131zl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 yanl\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck.&#8221;<\/p>\n<p data-start=\"3232\" data-end=\"3712\"><strong data-start=\"3232\" data-end=\"3256\">Artan Siyasi \u0130\u015ftirak<\/strong><br data-start=\"3256\" data-end=\"3259\" \/>T\u0259dqiqat\u0131n h\u0259mm\u00fc\u0259llifi, Max Planck \u0130nsan \u0130nki\u015faf\u0131 \u0130nstitutunun Uyarlanm\u0131\u015f \u018fqlanl\u0131q M\u0259rk\u0259zinin direktoru Ralf Hertwig, t\u0259dbir ehtiyac\u0131 g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc bildirir: &#8220;Bizim art\u0131q bu \u00e7\u0259tinlikl\u0259ri ciddi \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259bul etm\u0259yimiz v\u0259 bu riskl\u0259ri minimuma endirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn strategiyalar inki\u015faf etdirm\u0259yimiz \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r uy\u011fun s\u00fcbutlar\u0131m\u0131z var, eyni zamanda r\u0259q\u0259msal median\u0131n demokratik prosesl\u0259ri g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k potensial\u0131n\u0131 qorumaq v\u0259 bundan faydalanmaq da vacibdir.&#8221;<\/p>\n<p data-start=\"3714\" data-end=\"4193\">T\u0259krarlama, orijinal t\u0259dqiqat\u0131n \u0259sas tap\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 t\u0259sdiq edir. R\u0259q\u0259msal media demokratiya il\u0259 \u0259laq\u0259li m\u00fcxt\u0259lif d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Tap\u0131nt\u0131lar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti demokratiya \u00fc\u00e7\u00fcn potensial t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 i\u015far\u0259 edir \u2013 m\u0259s\u0259l\u0259n, f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259nl\u0259rin emosional c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259y\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si (affektiv q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259), pop\u00fclist h\u0259r\u0259katlar\u0131n y\u00fcks\u0259li\u015fi, sosial diskursun par\u00e7alanmas\u0131 v\u0259 demokratik institutlara olan etimad\u0131n azalmas\u0131, habel\u0259 nifr\u0259t nitqi v\u0259 yanl\u0131\u015f m\u0259lumatlar\u0131n yay\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p data-start=\"4195\" data-end=\"4917\">Eyni zamanda, m\u00fcsb\u0259t m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur: R\u0259q\u0259msal median\u0131 istifad\u0259 ed\u0259n insanlar siyas\u0259t\u0259 daha \u00e7ox qat\u0131l\u0131r, geni\u015f m\u0259lumat \u00e7e\u015fidin\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 var, fikirl\u0259rini s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 ifad\u0259 ed\u0259 bilirl\u0259r v\u0259 siyasi bilik s\u0259viyy\u0259l\u0259ri daha y\u00fcks\u0259kdir. Lakin, h\u0259l\u0259 d\u0259 r\u0259q\u0259msal median\u0131n \u0259slind\u0259 bilik art\u0131m\u0131n\u0131 v\u0259 f\u0259rqli perspektivl\u0259r\u0259 a\u00e7\u0131ql\u0131\u011f\u0131 nec\u0259 t\u0259\u015fviq etdiyi ayd\u0131n deyil. B\u0259zi t\u0259dqiqatlar bu m\u00fcsb\u0259t t\u0259siri t\u0259sdiq ets\u0259 d\u0259, dig\u0259rl\u0259ri neytral v\u0259 ya h\u0259tta m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259r g\u00f6st\u0259rir. &#8220;Biz t\u0259cili olaraq ara\u015fd\u0131rmal\u0131y\u0131q ki, r\u0259q\u0259msal media \u2013 onlar\u0131n alqoritml\u0259ri v\u0259 funksiyalar\u0131, h\u0259m\u00e7inin istifad\u0259\u00e7il\u0259r aras\u0131ndak\u0131 dinamikalar \u2013 f\u0259rdi d\u0259yi\u015f\u0259nl\u0259rl\u0259 nec\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259 qurur. V\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131: N\u0259 n\u0259yi s\u0259b\u0259b olur?&#8221; \u2013 dey\u0259 Liza Osvald vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p data-start=\"4919\" data-end=\"5441\" data-is-last-node=\"\" data-is-only-node=\"\">T\u0259krarlama t\u0259dqiqatlar\u0131 elmd\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r, \u00e7\u00fcnki onlar \u0259vv\u0259lki ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rinin do\u011fru olub-olmamas\u0131n\u0131 yoxlay\u0131r. Onlar tap\u0131nt\u0131lar\u0131 t\u0259sdiq etm\u0259y\u0259, s\u0259hvl\u0259ri d\u00fcz\u0259ltm\u0259y\u0259 v\u0259 \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r haqq\u0131nda daha d\u0259rin bir anlay\u0131\u015f \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. Bu t\u0259dqiqat, Filipp Lorenz-Spreen, Liza Oswald, Stephan Lewandowsky v\u0259 Ralf Hertwig&#8217;in orijinal tap\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 yaln\u0131z t\u0259sdiq etm\u0259kl\u0259 qalm\u0131r, h\u0259m d\u0259 yeni m\u0259lumatlarla onlar\u0131 geni\u015fl\u0259ndirir, r\u0259q\u0259msal median\u0131n demokratiyaya t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 daha geni\u015f bir \u015f\u0259kil yarad\u0131r.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/article>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yeni bir t\u0259krarlama ara\u015fd\u0131rmas\u0131 r\u0259q\u0259msal median\u0131n demokratiyaya t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259vv\u0259lki ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rini n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irir v\u0259 t\u0259sdiq edir.R\u0259q\u0259msal media, sosial media, mesajla\u015fma qruplar\u0131 v\u0259 ya onlayn media \u015f\u0259rh s\u00fctunlar\u0131 kimi al\u0259tl\u0259r, siyasi prosesl\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Onlar pop\u00fclist h\u0259r\u0259katlar\u0131 t\u0259\u015fviq ed\u0259 bil\u0259r, q\u00fctbl\u0259\u015fm\u0259ni art\u0131r\u0131r v\u0259 institutlara olan etibar\u0131 z\u0259ifl\u0259dir. R\u0259q\u0259msal media d\u00fcnya miqyas\u0131nda siyasi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1479,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_locale":"az","_original_post":"https:\/\/anlamtv.com\/?p=1481","custom_author_name":"","footnotes":""},"categories":[74],"tags":[],"class_list":["post-1481","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-box","az"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1481","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1481"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1481\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1483,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1481\/revisions\/1483"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1479"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1481"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1481"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1481"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}