{"id":605,"date":"2025-10-09T13:17:19","date_gmt":"2025-10-09T09:47:19","guid":{"rendered":"https:\/\/anlamtv.com\/?p=605"},"modified":"2025-10-17T02:08:37","modified_gmt":"2025-10-16T22:38:37","slug":"stalin-deyirmis-ki-bu-r%c9%99sulzad%c9%99-cox-maraqli-insandir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anlamtv.com\/az\/stalin-deyirmis-ki-bu-r%c9%99sulzad%c9%99-cox-maraqli-insandir\/","title":{"rendered":"\u00abStalin deyirmi\u015f ki, bu R\u0259sulzad\u0259 \u00e7ox maraql\u0131 insand\u0131r\u2026\u00bb"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin n\u0259v\u0259si Rais R\u0259sulzad\u0259nin verdiyi m\u00fcsahib\u0259<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sultan La\u00e7\u0131n<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u201c\u2026S\u0259h\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r ora-bura qa\u00e7an si\u00e7ovullara baxa-baxa g\u00f6z\u00fcm\u00fc yummurdum. Yatsayd\u0131m, soyuqdan donard\u0131m\u2026 Babam\u0131n \u015f\u0259h\u0259rd\u0259ki m\u00fclkl\u0259rind\u0259n biri bu zirz\u0259mid\u0259n \u00e7ox da uzaqda deyildi. Ancaq orada Allah bilir, kiml\u0259r ya\u015fay\u0131rd\u0131\u2026\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2026Onun babas\u0131 \u015e\u0259rqd\u0259 ilk m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin banisi idi. Amma o, h\u0259min d\u00f6vl\u0259tin paytaxt\u0131nda n\u0259 ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn rahat bir yer, n\u0259 d\u0259 qar\u0131n dolusu yem\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn pul tapa bilirdi\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u018fvv\u0259lkil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq bug\u00fcnk\u00fc \u201cLabirint\u201dimizin iki yol\u00e7usu var: baba v\u0259 n\u0259v\u0259\u2026 Onlar\u0131n ke\u00e7diyi yol \u00e7ox uzaq, dolanbac v\u0259 \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc, d\u0259h\u015f\u0259tli \u0259zablarla doludur\u2026 Amma Bak\u0131dan ba\u015flay\u0131b \u0130randan, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n, kims\u0259siz Qazax\u0131stan \u00e7\u00f6ll\u0259rind\u0259n, Moskvadan, Finlandiyadan, Pol\u015fadan, Almaniyadan, Macar\u0131standan v\u0259 yenid\u0259n Ankaradan, Bak\u0131dan ke\u00e7\u0259n bu yol h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal yoludur.\u00a0M\u00fchabi\u0259  2014-c\u00fc ild\u0259 b\u00f6y\u00fck M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fminin 130 illiyi \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Al\u0131n\u0131b\u2026<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; R\u0259is b\u0259y, maraql\u0131d\u0131r, baban\u0131z M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259y c\u0259mi 17 ya\u015f\u0131nda Az\u0259rbaycanda Rusiyan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259\u00e7ilik \u00fcsuli-idar\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ba\u015flayan ilk gizli t\u0259\u015fkilat olan \u201cM\u00fcs\u0259lman g\u0259nclik t\u0259\u015fkilat\u0131\u201dn\u0131 yaratma\u011f\u0131 nec\u0259 bacard\u0131?&nbsp;B\u0259lk\u0259 onun arxas\u0131nda hans\u0131sa bir g\u00fcc dururdu, yaxud Az\u0259rbaycan\u0131n o vaxtk\u0131 a\u011fsaqqallar\u0131ndan, ziyal\u0131lar\u0131ndan kims\u0259 ona d\u0259st\u0259k verirdi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;&nbsp;M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259y h\u0259ddind\u0259n art\u0131q istedadl\u0131, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 bir insan olub. Tarixd\u0259 bir s\u0131ra nadir \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r az ya\u015flar\u0131na baxmayaraq, n\u0259h\u0259ng i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcbl\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u015eah \u0130smay\u0131l 14 ya\u015f\u0131nda art\u0131q taxt-tac sahibi olaraq Az\u0259rbaycan\u0131 b\u00fct\u00f6vl\u0259\u015fdirm\u0259k u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 qalx\u0131b. Mosart 3 ya\u015f\u0131nda musiqi \u0259s\u0259rl\u0259ri yaz\u0131b&#8230; V\u0259 s. H\u0259m d\u0259 17 ya\u015f insan \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q az ya\u015f deyil. Eyni zamanda, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin m\u00fck\u0259mm\u0259l savadl\u0131 bir axundun ail\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015fd\u00fc v\u0259 h\u0259rt\u0259r\u0259fli insan idi. \u015eeir d\u0259 yaz\u0131rd\u0131, h\u0259tta \u201cQaranl\u0131qda i\u015f\u0131qlar\u201d adl\u0131 bir pyes d\u0259 yazm\u0131\u015fd\u0131&#8230;&nbsp;Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, o d\u00f6vrd\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 olmas\u0131n\u0131 v\u0259 ya\u015f\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq ziyal\u0131, savadl\u0131 insanlar\u0131n bunu d\u0259rk ed\u0259r\u0259k m\u00fcbariz\u0259y\u0259 can atd\u0131qlar\u0131n\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 almaq g\u0259r\u0259kdir.&nbsp;Babam da V\u0259t\u0259n, mill\u0259t n\u0259 oldu\u011funu anlayandan istiqlal u\u011frunda m\u00fccadil\u0259y\u0259 at\u0131lma\u011fa q\u0259rar verib. H\u0259tta atas\u0131 b\u0259z\u0259n ona deyirmi\u015f ki, ay o\u011ful, g\u0259l bu yoldan \u0259l \u00e7\u0259k, el \u00fc\u00e7\u00fcn a\u011flayan kor olar. Ancaq M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin, \u00f6z \u015feirl\u0259rind\u0259 d\u0259 ifad\u0259 etdiyi kimi, bu yoldan d\u00f6nm\u0259m\u0259yi q\u0259t etmi\u015fdi&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; R\u0259sulzad\u0259 1911-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ola-ola Bak\u0131da M\u00fcsavat Partiyas\u0131n\u0131 yaratma\u011fa nec\u0259 nail oldu?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin 1908-ci ild\u0259n \u00e7ar h\u00f6kum\u0259tinin t\u0259qibl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0130rana, sonra da T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 getm\u0259li olur.&nbsp;V\u0259 1911-ci ild\u0259 onun g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 Bak\u0131da \u0259misi o\u011flu M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fli R\u0259sulzad\u0259, Ta\u011f\u0131 Na\u011f\u0131l\u0131n\u0131n v\u0259 b. t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 M\u00fcsavat Partiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131 qoyulur. 1913-c\u00fc ild\u0259 rus \u00e7ar\u0131 Romanovlar s\u00fclal\u0259sinin 300 illiyi m\u00fcnasib\u0259til\u0259 geni\u015f \u0259fv f\u0259rman\u0131 ver\u0259nd\u0259 babam Bak\u0131ya qay\u0131da bilir. V\u0259 M\u00fcsavata bilavasit\u0259 \u00f6z\u00fc r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan\u0131 add\u0131m-add\u0131m istiqlala do\u011fru apar\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; B\u0259zi ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar deyir ki, 1920-ci ild\u0259 ADR-in s\u00fcqutunun \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri R\u0259sulzad\u0259nin ingilisl\u0259rin t\u0259siri alt\u0131nda \u00f6lk\u0259 parlamentini h\u0259ddind\u0259n art\u0131q demokratik formala\u015fd\u0131rmas\u0131, h\u0259tta Az\u0259rbaycan\u0131n a\u00e7\u0131q d\u00fc\u015fm\u0259ni da\u015fnaklara v\u0259 bol\u015fevik meyilli fraksiyalara da yer verm\u0259si olub&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;&nbsp;Bilirsiz, b\u0259zil\u0259ri m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri d\u0259rind\u0259n ara\u015fd\u0131rmadan yersiz n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259lirl\u0259r. Amma tarixin gedi\u015fat\u0131 h\u0259r \u015feyi \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. C\u00fcmhuriyy\u0259tin s\u00fcqutunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi Az\u0259rbaycan\u0131n n\u0259h\u0259ng, az\u011f\u0131nla\u015fm\u0131\u015f bir g\u00fcc t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal\u0131 idi. Bunu bir divin yeni do\u011fulmu\u015f k\u00f6m\u0259ksiz bir k\u00f6rp\u0259ni bo\u011fmas\u0131na da b\u0259nz\u0259tm\u0259k olar. Dig\u0259r daxili \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r ikinci d\u0259r\u0259c\u0259lidir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Amma R\u0259sulzad\u0259nin \u015e\u0259rqd\u0259 ilk demokratik d\u00f6vl\u0259t yaratmas\u0131, 114 min kv.km bir \u0259razid\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin suverenliyini b\u0259rq\u0259rar etm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n\u0131 ucaltmas\u0131, ilk d\u0259f\u0259 qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququ verm\u0259si v\u0259 s. dan\u0131lmaz faktlard\u0131r&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; M\u0259lumdur ki, 1905-ci ild\u0259 Balaxan\u0131da f\u0259hl\u0259l\u0259ri t\u0259til\u0259 qald\u0131rmaq c\u0259hdin\u0259 g\u00f6r\u0259 neft sahibkarlar\u0131 Stalini quyuya atmaq ist\u0259y\u0259nd\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin buna imkan verm\u0259mi\u015f, sonra is\u0259 onun Bay\u0131l h\u0259bsxanas\u0131ndan qa\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 da t\u0259\u015fkil etmi\u015fdi.&nbsp;Stalin is\u0259 1920-ci ild\u0259 baban\u0131z\u0131n h\u0259bs edildiyini bil\u0259n kimi t\u00fcrm\u0259y\u0259 g\u0259lib onu azad ed\u0259r\u0259k, \u00f6z vicdani borcunu yerin\u0259 yetirmi\u015fdi.&nbsp;B\u0259zi kommunist m\u0259nb\u0259l\u0259ri bu g\u00fcn\u0259d\u0259k bel\u0259 t\u0259bli\u011fat apar\u0131rlar ki, guya Stalin baban\u0131za t\u0259klif edib ki, ail\u0259ni d\u0259 \u00f6z\u00fcnl\u0259 Moskvaya apara bil\u0259rs\u0259n, ancaq o, q\u0259sdd\u0259n xan\u0131m\u0131n\u0131 v\u0259 4 \u00f6vlad\u0131n\u0131 burada qoyub gedib&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;&nbsp;B\u0259li, R\u0259sulzad\u0259 Stalinl\u0259 dost imi\u015fl\u0259r.&nbsp;Amma Stalin 1920-ci ild\u0259 onu azad ed\u0259nd\u0259 deyib ki, s\u0259n\u0259 Az\u0259rbaycanla, ail\u0259nl\u0259 vidala\u015fma\u011fa bir saat vaxt veririk.&nbsp;Onda da atam yenic\u0259 do\u011fulubmu\u015f.&nbsp;Babam ayr\u0131landa onun \u00fcz\u00fcnd\u0259n \u00f6p\u00fcr, ad\u0131n\u0131 da Az\u0259r qoyur (s\u0259si titr\u0259yir)&#8230; Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, Az\u0259rbaycanda ilk Az\u0259r ad\u0131 atam\u0131n ad\u0131d\u0131r ki, onu da babam \u00f6z o\u011fluna \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r h\u0259sr\u0259t qalaca\u011f\u0131 V\u0259t\u0259ninin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 qoyub&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sonra M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin Stalinl\u0259 birg\u0259 Moskvaya gedir.&nbsp;\u0130ki&nbsp;il&nbsp;orada qal\u0131r.&nbsp;RSFSR Mill\u0259tl\u0259r Komissarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259tbuat m\u00fcv\u0259kkili i\u015fl\u0259yir.&nbsp;\u015e\u0259rq\u015f\u00fcnasl\u0131q \u0130nstitutunda&nbsp;fars&nbsp;dilind\u0259n d\u0259rs deyir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Stalin R\u0259sulzad\u0259y\u0259 y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259r t\u0259klif edir.&nbsp;Amma babam ham\u0131s\u0131ndan imtina edir.&nbsp;Stalin d\u0259 deyirmi\u015f ki, bu R\u0259sulzad\u0259 \u00e7ox maraql\u0131 insand\u0131r, n\u0259 t\u0259klif edirik, imtina edir.&nbsp;Babam is\u0259 Stalin\u0259 izah edirmi\u015f ki, dostlu\u011fumuz \u00f6z yerind\u0259, ancaq m\u0259n V\u0259t\u0259nimi m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259y\u0259 \u00e7evirmi\u015f \u00f6lk\u0259nin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 siyasi i\u015fbirliyind\u0259&nbsp;ola&nbsp;bilm\u0259r\u0259m. Sonra burada Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir i\u015f g\u00f6r\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yini anlayan M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin m\u0259zuniyy\u0259t ad\u0131 il\u0259 Leninqrada, oradan da silahda\u015flar\u0131n\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 gizli yolla Finlandiyaya ke\u00e7ir. Sonras\u0131 is\u0259 T\u00fcrkiy\u0259-Almaniya-Pol\u015fa- Rum\u0131niya v\u0259 yenid\u0259n T\u00fcrkiy\u0259&#8230; \u00d6mr\u00fcn\u00fcn sonunad\u0259k q\u0259rib, amma Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 il\u0259 dolu bir ke\u015fm\u0259ke\u015fli v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli h\u0259yat s\u00fcr\u00fcr&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Bayaq dediyim m\u0259nb\u0259l\u0259rin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, guya M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin Moskvada qald\u0131\u011f\u0131 iki&nbsp;il&nbsp;m\u00fcdd\u0259tind\u0259 Bak\u0131ya g\u0259lib ail\u0259si il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259rdi, y\u0259ni Stalin buna \u015f\u0259rait yaradard\u0131&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;&nbsp;Bel\u0259 \u015f\u00f6z-s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri yayanlar xalq\u0131n\u0131, V\u0259t\u0259nini sevm\u0259y\u0259n, imperiyalara ba\u015f \u0259ym\u0259yi \u00f6z\u00fcn\u0259 \u015f\u0259r\u0259f bil\u0259n k\u00f6l\u0259 xisl\u0259tli insanlard\u0131r.&nbsp;\u0130kincisi d\u0259, Stalin \u00f6z\u00fc ona demi\u015fdi ki, Bak\u0131da ya\u015famaq s\u0259nin \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259lidir, s\u0259ni m\u00fcxt\u0259lif b\u0259han\u0259l\u0259rl\u0259 h\u0259bs ed\u0259, g\u00fcll\u0259l\u0259y\u0259 bil\u0259rl\u0259r.&nbsp;Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 o bura g\u0259l\u0259 bilm\u0259zdi.&nbsp;Burada h\u0259l\u0259 \u018fliheyd\u0259r Qarayev kimi iki\u00fczl\u00fcl\u0259r var idi.&nbsp;O, M\u00fcsavat h\u00f6kum\u0259tin\u0259 x\u0259yan\u0259t etmi\u015fdi.&nbsp;Babam is\u0259 ona demi\u015fdi ki, bol\u015fevikl\u0259r \u00f6zl\u0259ri s\u0259ni g\u00fcll\u0259l\u0259y\u0259c\u0259k.&nbsp;El\u0259 d\u0259 oldu&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; R\u0259sulzad\u0259 Stalinl\u0259 birg\u0259 Moskvaya ged\u0259rk\u0259n qatarda maraql\u0131 s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri d\u0259 olur&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;&nbsp;Yolda Stalin ona deyir ki, n\u0259 oldu siz bir d\u00f6vl\u0259t qurdunuz, sonda da\u011f\u0131ld\u0131.&nbsp;Babam is\u0259 cavab verir ki, biz o d\u00f6vl\u0259ti \u00e7ox ya\u015fatma\u011fa nail&nbsp;ola&nbsp;bilm\u0259s\u0259k d\u0259, azadl\u0131\u011f\u0131n n\u0259 oldu\u011funu xalq\u0131m\u0131za dad\u0131zd\u0131rd\u0131q&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Yen\u0259 d\u0259 kommunistl\u0259r iddia edir ki, R\u0259sulzad\u0259nin ail\u0259si, \u00f6vladlar\u0131 d\u00fcz 17&nbsp;il&nbsp;Bak\u0131da sovet hakimiyy\u0259tinin himay\u0259sind\u0259 rahat ya\u015fay\u0131blar, t\u0259hsil al\u0131blar. Ancaq 1930-cu ill\u0259rd\u0259 Pol\u015fa ba\u015f naziri Pilsudskinin himay\u0259sind\u0259 ya\u015fayan M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin SSR\u0130-y\u0259 qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q t\u0259xribatlar apard\u0131\u011f\u0131na, m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, \u015e\u0259kid\u0259 \u00fcsyan t\u0259\u015fkil etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Stalin onun ail\u0259sini d\u0259 s\u00fcrg\u00fcn etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olub&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;&nbsp;Xeyr, o ill\u0259rd\u0259 R\u0259sulzad\u0259l\u0259r rahat ya\u015faya bilm\u0259zdil\u0259r.&nbsp;Atam dan\u0131\u015fard\u0131; b\u00f6y\u00fck qarda\u015f\u0131, y\u0259ni \u0259mim m\u0259kt\u0259bd\u0259n g\u0259l\u0259nd\u0259 dey\u0259rmi\u015f ki, yen\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r ba\u015flay\u0131blar babam\u0131n \u0259leyhin\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa, guya o, xalqa x\u0259yan\u0259t edib.&nbsp;Y\u0259ni n\u0259slimiz \u0259vv\u0259l m\u0259n\u0259vi-psixoloji t\u0259zyiql\u0259r alt\u0131nda ya\u015fay\u0131b, 1936-1937-ci ill\u0259rd\u0259 is\u0259 g\u00fcll\u0259l\u0259nm\u0259l\u0259r, s\u00fcrg\u00fcnl\u0259r ba\u015flan\u0131b.&nbsp;R\u0259sulzad\u0259l\u0259r n\u0259slind\u0259n t\u0259xmin\u0259n min\u0259 yax\u0131n insan g\u00fcll\u0259l\u0259nib, ya da h\u0259bsd\u0259, s\u00fcrg\u00fcnl\u0259rd\u0259 h\u0259lak olub, itkin d\u00fc\u015f\u00fcb&#8230; 56 illik s\u00fcrg\u00fcnd\u0259n sonra V\u0259t\u0259nd\u0259 uyumaq yaln\u0131z atam Az\u0259r b\u0259y\u0259 n\u0259sib olub&#8230; Siz t\u0259s\u0259lliy\u0259 bax\u0131n (k\u00f6vr\u0259lir)&#8230; El\u0259 sin\u0259 da\u015f\u0131nda da yaz\u0131l\u0131b: \u201c56 illik s\u00fcrg\u00fcnd\u0259n sonra V\u0259t\u0259nd\u0259 uyumaq yaln\u0131z s\u0259n\u0259 qism\u0259t olub. Allah s\u0259n\u0259 v\u0259 m\u0259zar\u0131 Az\u0259rbaycandan uzaqlarda qalm\u0131\u015f soyda\u015flar\u0131m\u0131za c\u0259nn\u0259ti \u00e7ox g\u00f6rm\u0259sin&#8230;\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Amma R\u0259sulzad\u0259 t\u00fcrk jurnalisti ad\u0131 il\u0259 k\u00f6\u00e7d\u00fcy\u00fc Pol\u015fada olark\u0259n sovet d\u00f6vl\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 do\u011frudan da g\u00fccl\u00fc t\u0259bli\u011fat apar\u0131b&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;&nbsp;D\u00fczd\u00fc, babam Pol\u015fada olub.&nbsp;Pilsudskinin sovetl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 qurdu\u011fu \u201cPrometey\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131nda i\u015ftirak edib.&nbsp;Pilsudskinin yan\u0131nda m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i i\u015fl\u0259yib.&nbsp;V\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131, m\u0259qal\u0259l\u0259ri il\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fcb&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Bildiyim\u0259 g\u00f6r\u0259, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259y Pol\u015fada h\u0259min mar\u015fal Pilsudskinin qarda\u015f\u0131 q\u0131z\u0131 Vanda (sonradan Leyla) adl\u0131 bir xan\u0131mla ail\u0259 qurub. Amma \u00f6vladlar\u0131 olmay\u0131b, dey\u0259s\u0259n&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Xeyr, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin Pilsudski il\u0259 nikahda olmay\u0131b. Sad\u0259c\u0259, dost kimi ya\u015fay\u0131blar&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Baban\u0131z\u0131n Hitlerl\u0259 siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 n\u0259 bilirsiz?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Almanlar SSR\u0130-ni i\u015f\u011fal ed\u0259rk\u0259n h\u0259r bir region xalqlar\u0131n\u0131 t\u0259sir alt\u0131na almaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcfuzlu adamlar se\u00e7irdil\u0259r.&nbsp;C\u0259nubi Qafqazda kimin bel\u0259 n\u00fcfuza malik olmas\u0131 il\u0259 maraqlananda babam\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 dayan\u0131rlar.&nbsp;Bel\u0259likl\u0259, onun haqq\u0131nda m\u0259lumat y\u0131\u011f\u0131rlar.&nbsp;V\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmini xarici i\u015fl\u0259r naziri Ribentropla g\u00f6r\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fcrl\u0259r.&nbsp;M\u00fczakir\u0259l\u0259r zaman\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin Almaniya h\u00f6kum\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda SSR\u0130-nin s\u00fcqut ed\u0259c\u0259yi halda Az\u0259rbaycan\u0131n istiqlal\u0131n\u0131 tan\u0131maq m\u0259s\u0259l\u0259sini qoyur.&nbsp;Ancaq Hitlerin Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131maq fikri olmad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lum olanda babam onlar\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q t\u0259klifl\u0259rini r\u0259dd edir.&nbsp;N\u0259tic\u0259d\u0259 ondan Almaniyan\u0131 24 saat \u0259rzind\u0259 t\u0259rk etm\u0259yi t\u0259l\u0259b edirl\u0259r.&nbsp;O is\u0259 getm\u0259mi\u015fd\u0259n legionerl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k bildirir ki, siz sovetl\u0259rl\u0259 m\u00fcharib\u0259 zaman\u0131 dig\u0259r dinc xalqlara g\u00fcll\u0259 atmay\u0131n&#8230;&nbsp;Siz yaln\u0131z \u00f6z xalq\u0131n\u0131z\u0131n azadl\u0131\u011f\u0131 u\u011frunda vuru\u015fa bil\u0259rsiz.&nbsp;Daha sonra babam Rum\u0131niyaya gedir.&nbsp;Orada T\u00fcrkiy\u0259nin s\u0259firi dostu idi, onun yan\u0131nda qal\u0131r.&nbsp;M\u00fcharib\u0259 bit\u0259nd\u0259n sonra yen\u0259 Almaniyaya gedir v\u0259 \u0259sir soyda\u015flar\u0131m\u0131za yerb\u0259yer olmaqda k\u00f6m\u0259k edir&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; O da maraql\u0131d\u0131r ki, M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259y diktator Stalinl\u0259 dost olub, h\u0259tta fa\u015fist Hitlerl\u0259 siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurub, amma Atat\u00fcrkl\u0259 aralar\u0131 bir&nbsp;az&nbsp;soyuq olub&#8230;&nbsp;Y\u0259qin siyasi gedi\u015fat bel\u0259 t\u0259l\u0259b edirdi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Atat\u00fcrk onun haqq\u0131nda yaz\u0131rd\u0131 ki, s\u0259n \u00fc\u00e7 ya\u015f m\u0259nd\u0259n ki\u00e7iks\u0259n. Amma m\u0259nd\u0259n \u00fc\u00e7&nbsp;il&nbsp;\u0259vv\u0259l istiqlal bayra\u011f\u0131n\u0131 qald\u0131rd\u0131n. M\u0259n d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 o bayra\u011f\u0131 enm\u0259y\u0259 qoymayaca\u011fam&#8230;&nbsp;\u018fvv\u0259lc\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri yax\u015f\u0131 olub.&nbsp;Ancaq sonra 1923-c\u00fc ild\u0259n R\u0259sulzad\u0259 T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 SSR\u0130 \u0259leyhin\u0259 g\u00fccl\u00fc t\u0259bli\u011fat aparan zaman Kreml bu t\u0259bli\u011fat\u0131 susdurma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edib.&nbsp;Atat\u00fcrk d\u0259 babama t\u0259klif edib ki, g\u0259l mill\u0259t v\u0259kili ol, bu Az\u0259rbaycan m\u0259s\u0259l\u0259sini h\u0259l\u0259lik dayand\u0131r&#8230;&nbsp;M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin is\u0259 deyib ki, m\u0259n Az\u0259rbaycan u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259ni \u00f6mr\u00fcm\u00fcn sonunad\u0259k dayand\u0131ra bilm\u0259r\u0259m.&nbsp;Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Almaniyaya k\u00f6\u00e7\u00fcb&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Bir yerd\u0259 oxumu\u015fam ki, Atat\u00fcrk 1920-ci ilin avqustunda T\u00fcrkiy\u0259 parlamentinin iclas\u0131nda bel\u0259 bir ifad\u0259 i\u015fl\u0259dib: \u201c\u0130ngilisl\u0259r\u0259 n\u00f6k\u0259r\u00e7ilik etm\u0259kd\u0259n z\u00f6vq alan M\u00fcsavat h\u00f6kum\u0259ti&#8230;\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;&nbsp;Bunlar uydurmalard\u0131.&nbsp;Amma maraql\u0131d\u0131r ki, Stalin R\u0259sulzad\u0259nin \u201cAz\u0259rbaycan c\u00fcmhuriyy\u0259ti\u201d kitab\u0131n\u0131 o q\u0259d\u0259r b\u0259y\u0259nmi\u015fdi, onu paylam\u0131\u015fd\u0131 r\u0259hb\u0259r i\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 ki, oxuyun, \u00f6yr\u0259nin.&nbsp;Babam\u0131n t\u0259sir dair\u0259si o q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc imi\u015f ki, Stalin x\u00fcsusi qruplar g\u00f6nd\u0259rirmi\u015f ki, xaricd\u0259 ona qar\u015f\u0131 t\u0259bli\u011fat apars\u0131nlar&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Baban\u0131z\u0131n kim&nbsp;oldu\u011funu ilk d\u0259f\u0259 n\u0259 vaxt anlam\u0131\u015fd\u0131n\u0131z?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;&nbsp;U\u015faql\u0131qdan bilirdim ki, babam \u00e7ox n\u00fcfuzlu adamd\u0131. Ancaq onun haqq\u0131nda b\u00f6y\u00fckl\u0259rimiz qorxa-qorxa dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131ndan konkret n\u0259 i\u015f g\u00f6rd\u00fcy\u00fcn\u00fc bilmirdim. B\u00f6y\u00fcy\u0259nd\u0259 bildim&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin b\u0259y v\u0259fat ed\u0259nd\u0259 ail\u0259niz\u0259 x\u0259b\u0259r vermi\u015fdil\u0259rmi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; 1955-ci ild\u0259 babam Ankarada v\u0259fat ed\u0259nd\u0259 m\u0259nim c\u0259mi 9 ya\u015f\u0131m var idi.&nbsp;Biz d\u0259 Karaqandada s\u00fcrg\u00fcnd\u0259 idik.&nbsp;Sonradan atam deyirdi ki, DTK \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 g\u0259lib m\u0259n\u0259 x\u0259b\u0259r verdil\u0259r ki, atan v\u0259fat edib&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Bak\u0131ya ilk d\u0259f\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 siz\u0259 kims\u0259 k\u00f6m\u0259k etdimi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Bak\u0131ya R\u0259ssaml\u0131q m\u0259kt\u0259bind\u0259 oxumaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259lmi\u015fdim.&nbsp;Yox&#8230; Burada yerb\u0259yer olunca \u00e7ox \u0259ziyy\u0259tl\u0259r \u00e7\u0259kmi\u015f\u0259m&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra sizinl\u0259 maraqlanan ilk d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131&nbsp;kim&nbsp;oldu?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;&nbsp;Heyd\u0259r \u018fliyev d\u0259 m\u0259ni q\u0259bul edib, El\u00e7ib\u0259yl\u0259, \u0130sa Q\u0259mb\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u0259m. M\u00fct\u0259llibovun k\u00f6m\u0259k\u00e7isi il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fm\u00fc\u015f\u0259m&#8230; Heyd\u0259r \u018fliyev 1994-c\u00fc ild\u0259 babam\u0131n 110 illiyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6st\u0259ri\u015f vermi\u015fdi ki, R\u0259sulzad\u0259 ail\u0259sinin probleml\u0259ri h\u0259ll edilsin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, babam\u0131n heyk\u0259li qoyulsun, m\u00fclkl\u0259ri qaytar\u0131ls\u0131n&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; B\u0259s bu i\u015fl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259d\u0259nl\u0259r kiml\u0259r oldu?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Bu i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmal\u0131 olan m\u0259murlar&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Konkret ad \u00e7\u0259k\u0259 bil\u0259rsinizmi?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;&nbsp;Xeyr. Bir deyil-iki deyil&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Bir r\u0259ssam kimi \u0259n \u00e7ox u\u011fur qazanan \u0259s\u0259riniz hans\u0131 olub?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; Saymaq \u00e7\u0259tindi.&nbsp;\u018fs\u0259rl\u0259rim beyn\u0259lxalq s\u0259rgil\u0259rd\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirilib.&nbsp;Haz\u0131rda Moskva muzeyl\u0259rind\u0259, \u0130sraild\u0259, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259, Almaniyada var&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; B\u0259s r\u0259hb\u0259ri oldu\u011funuz Siyasi Repressiya Qurbanlar\u0131 Assosiasiyas\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259ri n\u0259 yerd\u0259di?&nbsp;Ofisiniz yen\u0259 Nizami k\u00fc\u00e7\u0259sind\u0259ki h\u0259min dar\u0131sqal zirz\u0259mid\u0259di?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; B\u0259li. Assosiasiyan\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti \u00fcr\u0259ka\u00e7an deyil. \u018flill\u0259rl\u0259, veteranlarla maraqlan\u0131rlar. Ancaq repressiya qurbanlar\u0131 il\u0259 maraqlanm\u0131rlar. G\u0259r\u0259k h\u00f6kum\u0259t onlar\u0131n da probleml\u0259ri il\u0259 maraqlans\u0131n&#8230;.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211; R\u0259is b\u0259y, sizc\u0259, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259 n\u0259dir?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">&#8211;&nbsp;Az\u0259rbaycan\u0131n co\u011frafi-siyasi m\u00f6vqeyi el\u0259dir ki, d\u00f6vl\u0259timiz \u00e7ox \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcb-bi\u00e7ilmi\u015f siyas\u0259t aparmal\u0131d\u0131r. V\u0259 m\u0259nc\u0259, xarici siyas\u0259timiz u\u011furlu apar\u0131l\u0131r. \u0130lham \u018fliyev ilk d\u0259f\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fminin qald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fcnyada \u0259n uca yerd\u0259 duran bayraq kimi ucald\u0131b v\u0259 in\u015fallah, bu bayraq d\u00fcnya durduqca enm\u0259y\u0259c\u0259k&#8230;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0259ft\u0259 i\u00e7i.- 2014.- 29 yanvar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259nin n\u0259v\u0259si Rais R\u0259sulzad\u0259nin verdiyi m\u00fcsahib\u0259 Sultan La\u00e7\u0131n \u201c\u2026S\u0259h\u0259r\u0259 q\u0259d\u0259r ora-bura qa\u00e7an si\u00e7ovullara baxa-baxa g\u00f6z\u00fcm\u00fc yummurdum. Yatsayd\u0131m, soyuqdan donard\u0131m\u2026 Babam\u0131n \u015f\u0259h\u0259rd\u0259ki m\u00fclkl\u0259rind\u0259n biri bu zirz\u0259mid\u0259n \u00e7ox da uzaqda deyildi. Ancaq orada Allah bilir, kiml\u0259r ya\u015fay\u0131rd\u0131\u2026\u201d. \u2026Onun babas\u0131 \u015e\u0259rqd\u0259 ilk m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin banisi idi. Amma o, h\u0259min d\u00f6vl\u0259tin paytaxt\u0131nda n\u0259 ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn rahat bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":777,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_locale":"az","_original_post":"https:\/\/anlamtv.com\/?p=605","custom_author_name":"","footnotes":""},"categories":[66,44,84],"tags":[],"class_list":["post-605","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-history","category-analysis","category-box2","az"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/605","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=605"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/605\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":606,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/605\/revisions\/606"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/media\/777"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}