{"id":613,"date":"2025-10-09T15:22:17","date_gmt":"2025-10-09T11:52:17","guid":{"rendered":"https:\/\/anlamtv.com\/?p=613"},"modified":"2025-10-12T18:48:06","modified_gmt":"2025-10-12T15:18:06","slug":"slavoy-jijek-filosof-mudriklik-el%c9%99-%c9%99n-cox-nifr%c9%99t-etdiyim-seydir-o-tam-bir-ita%c9%99tkar-axmaqliqdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/anlamtv.com\/az\/slavoy-jijek-filosof-mudriklik-el%c9%99-%c9%99n-cox-nifr%c9%99t-etdiyim-seydir-o-tam-bir-ita%c9%99tkar-axmaqliqdir\/","title":{"rendered":"Slavoy Jijek: \u00abM\u00fcdriklik el\u0259 \u0259n \u00e7ox nifr\u0259t etdiyim \u015feydir; o, tam bir ita\u0259tkar axmaql\u0131qd\u0131r\u00bb"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sloveniyal\u0131 filosof Slavoy Jizek il\u0259 m\u00fcsahib\u0259<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Joseba Elola<\/strong><br>25 may 2025<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">H\u0259mi\u015f\u0259 qalmaqall\u0131 v\u0259 siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n \u201cdo\u011fru\u201d olmayan sloveniyal\u0131 filosof hesab edir ki, liberal sosial-demokratiyan\u0131n \u201cq\u0131z\u0131l d\u00f6vr\u00fc\u201d ba\u015fa \u00e7at\u0131b. Onun fikrinc\u0259, biz el\u0259 bir d\u00f6vr\u0259 daxil olmu\u015fuq ki, art\u0131q \u201cdaha yax\u015f\u0131 bir d\u00fcnya\u201d haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil \u2014 sad\u0259c\u0259 sa\u011f qalmaqdan dan\u0131\u015fmaq olar.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Slavoy Jijek ziyaf\u0259tl\u0259ri sevmir. Bo\u015f s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri, insan qruplar\u0131 aras\u0131nda g\u0259zi\u015fm\u0259yi, uzun ax\u015fam yem\u0259kl\u0259rini v\u0259 h\u0259tta d\u0259rs dem\u0259yi d\u0259 xo\u015flam\u0131r. O deyir:<br>\u00abYa\u015fland\u0131qca adamayovu\u015fmaz oluram. \u0130nsanlardan z\u0259hl\u0259m gedir.\u00bb<br>O h\u0259m\u00e7inin \u201cm\u00fcdriklikd\u0259n\u201d v\u0259 \u201cyava\u015f \u00f6l\u00fcm\u201d ideyas\u0131ndan da iyr\u0259nir. M\u00fcsahib\u0259 boyu nifr\u0259t etdiyi \u015feyl\u0259rin siyah\u0131s\u0131 durmadan uzan\u0131r \u2014 o, he\u00e7 vaxt yar\u0131m \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rl\u0259 ya\u015fayan adam deyil v\u0259 s\u00f6z\u00fcn\u00fc he\u00e7 gizl\u0259tmir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">O, vicdanlar\u0131 silk\u0259l\u0259y\u0259n, t\u0259xribat\u00e7\u0131 fikirl\u0259ri il\u0259 tan\u0131nan bir filosofdur; siyasi korrektliyin s\u0259rh\u0259dl\u0259rini a\u015fmaqdan qorxmur. Jijek t\u0259hrik etm\u0259yi sevir \u2014 h\u0259m dedikl\u0259ri, h\u0259m d\u0259 ideyalar\u0131 il\u0259. Ad\u0259t\u0259n qalmaqall\u0131 fikir s\u00f6yl\u0259m\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir: \u00abBilir\u0259m, bu dediyim m\u00fcbahis\u0259 yaradacaq\u00bb, \u2014 v\u0259 d\u0259rhal m\u00f6vzuya girir. B\u0259z\u0259n s\u00f6y\u00fc\u015f d\u0259 i\u015fl\u0259dir, sonra geri \u00e7\u0259kilir. \u0130span filosofu Marina Qarsesin dediyi kimi, o, f\u0259ls\u0259f\u0259ni \u201che\u00e7 k\u0259si raz\u0131 salmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 olmayan narahat bir radikalizm akt\u0131\u201d kimi ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">76 ya\u015fl\u0131 sloveniyal\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr m\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn \u0259n t\u0259sirli v\u0259 populyar filosoflar\u0131ndan biridir. Onun ideyalar\u0131 x\u00fcsusil\u0259 solun alternativ qanad\u0131nda \u2014 m\u0259s\u0259l\u0259n, \u0130spaniyada 15-M adl\u0131 anti-q\u0259na\u0259t h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n varisl\u0259ri aras\u0131nda \u2014 g\u00fccl\u00fc rezonans do\u011furub. O, h\u0259m\u00e7inin kommunistl\u0259r v\u0259 \u201cq\u0131rm\u0131z\u0131-q\u0259hv\u0259yi\u201d dair\u0259l\u0259r aras\u0131nda da \u00f6z\u00fcn\u0259 t\u0259r\u0259fdar tap\u0131r. Jijek \u00f6z\u00fcn\u00fc marksist adland\u0131r\u0131r, alman idealizminin (Hegel) v\u0259 frans\u0131z psixoanalitiki Jak Lakan\u0131n fikirl\u0259rinin varisi say\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Kapitalizm sistemin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f s\u0259rt v\u0259 kinay\u0259li bax\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 tan\u0131n\u0131r \u2014 m\u0259s\u0259l\u0259n, <strong>\u201cC\u0259nn\u0259tin D\u0259rdis\u0259ri&#8221; ( Trouble in Paradise) (2016)<\/strong> \u0259s\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi. Onu h\u0259m \u00e7ox sevirl\u0259r, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox t\u0259nqid edirl\u0259r. Son kitab\u0131 <strong>\u201c\u0130r\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 qar\u015f\u0131\u201d (Against Progress)<\/strong> adlan\u0131r; bu, m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Substack platformas\u0131nda yay\u0131mlanm\u0131\u015f 13 esse toplusudur. O, bu \u0259s\u0259rl\u0259rind\u0259 \u201cir\u0259lil\u0259yi\u015f\u201d ad\u0131 il\u0259 biz\u0259 t\u0259qdim edil\u0259n anlay\u0131\u015flar\u0131n arxas\u0131nda gizl\u0259n\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r bar\u0259d\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7ox yazan v\u0259 \u2014 b\u0259zil\u0259rinin dediyi kimi \u2014 \u00e7ox dan\u0131\u015fan bir yaz\u0131\u00e7\u0131d\u0131r. \u00d6z\u00fc deyir ki, ne\u00e7\u0259 kitab yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131q saym\u0131r, amma say\u0131 50-ni \u00e7oxdan ke\u00e7ib. \u018fn m\u0259\u015fhur \u0259s\u0259rl\u0259ri aras\u0131nda <strong>\u201c\u0130deologiyan\u0131n Uca Objekti\u201d (1992)<\/strong>, <strong>\u201cH\u0259ssas Subyekt\u201d (2001)<\/strong> v\u0259 <strong>\u201cOyanmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Art\u0131q \u00c7ox Gec\u201d (2024)<\/strong> vard\u0131r. O, d\u00fcnyan\u0131n gedi\u015fat\u0131ndan narahatd\u0131r, insanlara b\u00f6y\u00fck f\u0259lak\u0259tl\u0259r\u0259 haz\u0131rla\u015fma\u011f\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edir v\u0259 tarixi ironiyadan dan\u0131\u015faraq qeyd edir ki, indi \u201cpopulist sa\u011f\u00e7\u0131lar\u201d inqilabi ritorikan\u0131 m\u0259nims\u0259yib, sol is\u0259 \u201cqanun v\u0259 nizam\u0131n m\u00fchafiz\u0259\u00e7isi\u201dn\u0259 \u00e7evrilib.<br>O deyir: \u00ab[Yunan iqtisad\u00e7\u0131] Yanis Varufakis\u2019in dediyi kimi \u2014 v\u0259 bu art\u0131q ba\u015f verir \u2014 Tramp v\u0259 populistl\u0259r praktik olaraq bir inqilab h\u0259yata ke\u00e7irirl\u0259r. Bu, sosialist inqilab\u0131 deyil, amma bizim tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z kapitalizmi k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015firl\u0259r. Yeni populist sa\u011f bu g\u00fcn faktiki inqilab\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n t\u0259r\u0259fdir.\u00bb<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00fcsahib\u0259 Jijekin birba\u015fa t\u0259l\u0259bi il\u0259 videokonfrans vasit\u0259sil\u0259 apar\u0131l\u0131b \u2014 <em>El Pa\u00eds<\/em> ad\u0259t\u0259n \u00fczb\u0259\u00fcz s\u00f6hb\u0259tl\u0259ri \u00fcst\u00fcn tutur, amma bu d\u0259f\u0259 istisna olub. Jijek enerjili v\u0259 yumor doludur; ekran\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015f\u0131n\u0131 ir\u0259li \u0259yir, fikirl\u0259rini vur\u011fulamaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259z\u0259n q\u0131\u015fq\u0131r\u0131r, b\u0259z\u0259n \u0259lini yell\u0259yir.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sual:<\/strong> M\u0259\u015fhur alman filosofu Peter Sloterdijk 2024-c\u00fc ilin iyulunda <em>El Pa\u00eds<\/em> q\u0259zetin\u0259 verdiyi m\u00fcsahib\u0259d\u0259 sizin bu d\u00f6vrd\u0259 onu \u0259n \u00e7ox maraqland\u0131ran filosoflardan biri oldu\u011funuzu dedi. Buna m\u00fcnasib\u0259tiniz nec\u0259dir?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cavab:<\/strong> Paradoksal olaraq, Peter Sloterdijk bu g\u00fcn \u00f6z\u00fcm\u00fc h\u0259qiq\u0259t\u0259n yax\u0131n hiss etdiyim azsayl\u0131 filosoflardan biridir. O, b\u0259zil\u0259rinin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi neom\u00fchafiz\u0259kar deyil; \u201cir\u0259lil\u0259yi\u015f\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyin t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rini g\u00f6r\u00fcr. M\u0259nc\u0259, o, \u00e7ox yax\u015f\u0131 anlay\u0131r ki, Avropa sosial rifah d\u00f6vl\u0259ti v\u0259 demokratik d\u00f6vr art\u0131q ba\u015fa \u00e7at\u0131b.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sual:<\/strong> Sloterdijk h\u0259m d\u0259 dedi ki, siz f\u0259ls\u0259f\u0259y\u0259 \u201cqara yumor\u201d \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u0259tirdiniz \u2014 y\u0259ni f\u0259ls\u0259f\u0259nin \u00e7at\u0131\u015fmayan yegan\u0259 tonunu. O, bunu \u201cciddiliy\u0259 iddiadan imtina etm\u0259k\u201d kimi \u00e7\u0259tin bir u\u011fur adland\u0131rd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cavab:<\/strong> M\u0259n bu t\u0259sviri tam q\u0259bul edir\u0259m. Amma d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, m\u0259nim qara yumorum sad\u0259c\u0259 olaraq obyektiv reall\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n sadiq bir t\u0259kraridir. Bax\u0131n, \u0130sraild\u0259 bu yax\u0131nlarda ba\u015f ver\u0259nl\u0259r\u0259: Q\u0259zzada tam etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn on minl\u0259rl\u0259 \u0259sg\u0259rin s\u0259f\u0259rb\u0259r edilm\u0259si. B\u00fct\u00fcn f\u0259l\u0259stinlil\u0259ri qovurlar v\u0259 bunu nec\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131rlar? \u018fvv\u0259lc\u0259 dini arqumentl\u0259rl\u0259. \u0130srail indi \u0259trafdak\u0131 \u0259r\u0259b \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259 \u00e7ox fundamentalist olub. Formal olaraq bu g\u00fcn \u0130\u015e\u0130D-l\u0259 eyni \u015f\u0259kild\u0259 davran\u0131r: siyasi q\u0259rarlar\u0131n\u0131 m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259tnl\u0259r\u0259 istinadla \u0259sasland\u0131r\u0131r. Sonra da h\u00f6kum\u0259t deyir ki, guya bunu f\u0259l\u0259stinlil\u0259ri qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn edirik, \u00e7\u00fcnki onlar Q\u0259zzada ya\u015faya bilm\u0259zl\u0259r. \u018fg\u0259r bu qara yumor deyils\u0259, b\u0259s n\u0259dir?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q. Son kitab\u0131n\u0131zda \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc \u201cm\u00fclayim m\u00fchafiz\u0259kar kommunist\u201d kimi m\u00fc\u0259yy\u0259n edirsiniz. Bu n\u0259 dem\u0259kdir?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A. Bunun m\u0259nas\u0131 budur ki, m\u0259n sad\u0259c\u0259 kommunist\u0259m \u2014 n\u0259 n\u0259z\u0259ri, n\u0259 d\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b m\u0259nada. Bu g\u00fcn d\u00fcnyam\u0131za bax\u0131n. Qar\u015f\u0131m\u0131zda \u0259n az\u0131 \u00fc\u00e7 b\u00f6y\u00fck problem var: n\u00fcv\u0259 m\u00fcharib\u0259si, ekoloji b\u00f6hran v\u0259 s\u00fcni intellekt. \u0130ntellektd\u0259n dan\u0131\u015fsaq: vaxta\u015f\u0131r\u0131 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, 2010-cu ild\u0259n b\u0259ri b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t getdikc\u0259 daha da axmaql\u0259\u015fir \u2014 s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda. R\u0259q\u0259msal texnologiyalardan o q\u0259d\u0259r \u00e7ox as\u0131l\u0131 olmu\u015fuq ki, d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 v\u0259 m\u0259ntiq y\u00fcr\u00fctm\u0259 qabiliyy\u0259timiz azal\u0131r. 2010-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259r il bir az daha a\u011f\u0131ll\u0131 olurd\u0131q. \u0130ndi is\u0259 meyil t\u0259rsin\u0259 d\u00f6n\u00fcb. N\u0259 ed\u0259 bil\u0259rik? Bununla yana\u015f\u0131 ekoloji f\u0259lak\u0259t v\u0259 yeni n\u00fcv\u0259 m\u00fcharib\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259sini aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn qlobal \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa ehtiyac\u0131m\u0131z var. M\u0259nim \u00fc\u00e7\u00fcn kommunizm art\u0131q k\u00f6hn\u0259 Stalin\u00e7i Siyasi B\u00fcro deyil. Biz\u0259 m\u0259cburi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q formalar\u0131 laz\u0131md\u0131r. \u0130spaniyadak\u0131 \u201cblackout\u201d g\u00f6st\u0259rdi ki, inki\u015faf etmi\u015f v\u0259 bir-birin\u0259 ba\u011fl\u0131 oldu\u011fumuz \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259slind\u0259 daha k\u00f6vr\u0259yik. \u0130ndi ki\u00e7ik bir q\u0259za, nisb\u0259t\u0259n y\u00fcng\u00fcl t\u0259bii f\u0259lak\u0259t h\u0259r \u015feyi iflic edir. Bu probleml\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn kommunizm\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z var \u2014 y\u0259ni bazarlara burax\u0131la bilm\u0259y\u0259n, d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suverenliyini m\u0259hdudla\u015fd\u0131rmayan koordinasiya mexanizml\u0259rin\u0259.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q. B\u0259li, amma bu nec\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259 bil\u0259r?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A. M\u0259n b\u0259dbin\u0259m. C\u0259hal\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q. F\u0259lak\u0259tl\u0259rd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q, amma onlar\u0131 ciddiy\u0259 alm\u0131r\u0131q. \u018ftraf m\u00fchitin qorunmas\u0131na bir az daha \u00e7ox v\u0259sait x\u0259rcl\u0259m\u0259k ist\u0259yirik, filan, amma nisb\u0259t\u0259n rahat h\u0259yat\u0131m\u0131zdan da imtina etmirik. H\u0259l\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck bir t\u0259hl\u00fck\u0259 il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 g\u0259lm\u0259mi\u015fik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q. Dediyiniz kimi, bu rahat h\u0259yatlar\u0131 \u201c\u00fcstmilli kommunizm\u201d formulu il\u0259 davam etdirm\u0259k olarm\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A. Kommunizmi totalitar anlay\u0131\u015fda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259m\u0259liyik. M\u0259n indi bir az \u201cd\u0259li\u201d bir \u015fey dey\u0259c\u0259y\u0259m. Bilirsinizmi, Donald Trampda n\u0259yi, ironik \u015f\u0259kild\u0259, b\u0259y\u0259nir\u0259m? O, milli f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t elan etdi. Bunu s\u0259hv s\u0259b\u0259bl\u0259 \u2014 s\u0259rh\u0259d m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u2014 etdi, amma m\u0259nc\u0259, qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z probleml\u0259r fonunda qlobal f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 yax\u0131nla\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 q\u0259bul etm\u0259liyik.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Q. Tramp s\u0259hv s\u0259b\u0259bl\u0259 do\u011fru i\u015f g\u00f6r\u00fcrm\u00fc? Onun do\u011fru etdiyi n\u0259dir?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t zaman\u0131 f\u0259rmanla idar\u0259etm\u0259. Biz f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 ya\u015fay\u0131r\u0131q. Demokratiya \u2014 bu m\u00f6vzuda m\u0259n \u00e7ox b\u0259dbin\u0259m \u2014 effektivliyini itirir. Dey\u0259c\u0259yim fikir \u00e7ox problematikdir, amma el\u0259 d\u00f6vrl\u0259r g\u0259lir ki, daha s\u00fcr\u0259tli v\u0259 t\u0259sirli q\u0259rarlar q\u0259bul etm\u0259liyik. Bu, pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 edildi v\u0259 \u0130spaniya bunu yax\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdi. M\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f q\u0259rarlar, amma v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti v\u0259 sosial t\u0259\u015fkilatlarla \u0259laq\u0259li \u015f\u0259kild\u0259. Pandemiya bizi g\u00f6zl\u0259y\u0259nl\u0259rin yax\u015f\u0131 bir n\u00fcmun\u0259si idi: f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Top of Form<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sual: Bu probleml\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn biz\u0259 avtokratik rejiml\u0259r laz\u0131md\u0131rm\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cavab: Daha da m\u00fcbahis\u0259li bir m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 ke\u00e7im. M\u0259n karizmatik liderl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 deyil\u0259m. Yax\u015f\u0131 lider odur ki, xalqa \u00fcmid versin. Apartheid, M\u0259ndela kimi bir \u015f\u0259xsiyy\u0259t olmasayd\u0131, sona \u00e7atmazd\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sual: \u00c7\u00f6r\u00e7illin bir s\u00f6z\u00fc var: \u201cDemokratiya idar\u0259etm\u0259nin \u0259n pis formas\u0131d\u0131r, amma qalanlar\u0131ndan daha yax\u015f\u0131d\u0131r.\u201d Kapitalizml\u0259 d\u0259 ox\u015far v\u0259ziyy\u0259tdir; siz bu bar\u0259d\u0259 <em>C\u0259nn\u0259td\u0259 B\u0259la<\/em> kitab\u0131n\u0131zda dan\u0131\u015fm\u0131s\u0131n\u0131z. B\u0259li, \u0259dal\u0259tsizdir, da\u011f\u0131d\u0131c\u0131d\u0131r \u2014 b\u0259s alternativ n\u0259dir? Demokratiyaya v\u0259 kapitalizm\u0259 alternativ n\u0259 ola bil\u0259r?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cavab: Burda yen\u0259 d\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox m\u00fcbahis\u0259li olacaq bir cavab verir\u0259m. M\u0259n Yanis Varufakis il\u0259 bir \u00e7ox m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 raz\u0131la\u015fm\u0131ram, amma bir fikrind\u0259 haql\u0131d\u0131r: sol, neoliberalizmin s\u00fcqutunu x\u0259yal edirdi \u2014 v\u0259 bird\u0259n-bir\u0259 Tramp g\u0259ldi, daha da ir\u0259li getdi. Tramp, dem\u0259k olar ki, neoliberalizmi l\u0259\u011fv ed\u0259n \u015f\u0259xsdir. Niksan\u0131n 1971-ci ild\u0259 ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vr indi ba\u015fa \u00e7at\u0131b. Solun etm\u0259li oldu\u011fu \u015fey, bu k\u00f6hn\u0259, sad\u0259l\u00f6vh fikri t\u0259rk etm\u0259kdir \u2014 y\u0259ni guya Tramp bir s\u0259hv idi v\u0259 biz \u201cTrampdan \u0259vv\u0259lki rifah d\u00f6vr\u00fcn\u0259\u201d qay\u0131tmal\u0131y\u0131q. O sistem bizi neoliberalizm\u0259 g\u0259tirdi. V\u0259 Tramp, liberal kapitalizmin b\u00f6hran\u0131n\u0131 solun \u00e7ox hiss\u0259sind\u0259n daha yax\u015f\u0131 dayand\u0131rd\u0131. Sol bunu q\u0259bul etm\u0259li v\u0259 yeni bir \u015fey ixtira etm\u0259lidir, yoxsa m\u0259hv olacaq.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sual: B\u0259s sizin fikrinizc\u0259, sol n\u0259 etm\u0259lidir?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cavab: Bilir\u0259m, bu da m\u00fcbahis\u0259lidir, amma sol d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259lidir \u2014 m\u0259n bazar\u0131 v\u0259 ya kapitalizmi l\u0259\u011fv etm\u0259kd\u0259n dan\u0131\u015fm\u0131ram, amma onlar\u0131 daha g\u00fccl\u00fc kollektiv n\u0259zar\u0259t alt\u0131na almaqdan dan\u0131\u015f\u0131ram. Bu, d\u00f6vl\u0259tin daha g\u00fccl\u00fc olmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ets\u0259 d\u0259 \u2014 m\u0259n milli d\u00f6vl\u0259ti n\u0259z\u0259rd\u0259 tutmuram. M\u0259n daha qlobal idar\u0259etm\u0259y\u0259 inan\u0131ram \u2014 \u0259vv\u0259l pan-Avropa s\u0259viyy\u0259sind\u0259, sonra is\u0259 qlobal miqyasda. Ekoloji t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r v\u0259 s\u00fcni intellekt qar\u015f\u0131s\u0131nda daha g\u00fccl\u00fc beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q vacibdir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sual: Qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn bu t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r\u0259 baxmayaraq, daha yax\u015f\u0131 bir d\u00fcnya haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cavab: M\u0259n bu bar\u0259d\u0259 b\u0259dbin\u0259m. Daha yax\u015f\u0131 bir d\u00fcnya t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k ist\u0259mir\u0259m. Biz a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 etiraf etm\u0259liyik ki, liberal sosial-demokratiyan\u0131n o \u201cq\u0131z\u0131l d\u00f6vr\u00fc\u201d art\u0131q bitib. Qaydalar d\u0259yi\u015fib. Art\u0131q \u201cdaha yax\u015f\u0131 bir d\u00fcnya\u201ddan deyil, \u201ckollektiv sa\u011f qalmaq\u201ddan dan\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r \u2014 azadl\u0131qlarla, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259ziyy\u0259t \u015f\u0259raitind\u0259, nisb\u0259t\u0259n normal bir h\u0259yat s\u00fcrm\u0259kd\u0259n.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sual: M\u00f6vzunu d\u0259yi\u015f\u0259k. \u201cWoke\u201d m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259m sa\u011fdan, h\u0259m d\u0259 soldan t\u0259nqidl\u0259r art\u0131r. Siz \u201cwokism\u201d\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131zm\u0131?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cavab: M\u0259n \u201cl\u0259\u011fv m\u0259d\u0259niyy\u0259ti\u201dn\u0259 (cancel culture) qar\u015f\u0131yam. Bu m\u0259d\u0259niyy\u0259ti t\u0259tbiq ed\u0259nl\u0259r guya m\u00fcxt\u0259liflik v\u0259 daxilolman\u0131 t\u0259\u015fviq etdikl\u0259rini iddia edirl\u0259r, amma \u0259slind\u0259 onlar\u0131n \u201cdaxilolma\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259y\u0259nl\u0259ri k\u0259narla\u015fd\u0131r\u0131rlar. \u018ftrafl\u0131 baxsan\u0131z, \u201cwoke\u201d m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, \u0259slind\u0259, orta-yuxar\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259nin a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259y\u0259 h\u00fccum etm\u0259sidir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sual: <em>Cinsiyy\u0259t v\u0259 U\u011fursuz M\u00fctl\u0259q<\/em> kitab\u0131n\u0131zda, \u201craz\u0131l\u0131q\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259z\u0259 ke\u00e7diyi bir zamanda qad\u0131n v\u0259 ki\u015fi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259n dan\u0131\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. Bu bar\u0259d\u0259 m\u00f6vqeyiniz n\u0259dir?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cavab: M\u0259n h\u0259r \u015feyin raz\u0131l\u0131q \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmas\u0131n\u0131 xo\u015flam\u0131ram. Fahi\u015f\u0259likd\u0259 d\u0259 raz\u0131l\u0131q ola bil\u0259r. Seksual m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259ki \u0259sl zorak\u0131l\u0131q v\u0259 istismar \u00e7ox zaman \u201craz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u201d bir formada da ola bil\u0259r.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sual: V\u0259 siz \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, fahi\u015f\u0259liy\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131z?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cavab: T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u0259li. Bu g\u00fcn \u201cliberal\u201d bax\u0131\u015f bel\u0259dir ki, \u201cniy\u0259 olmas\u0131n?\u201d Amma b\u0259lk\u0259 d\u0259 m\u0259n bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 \u00e7ox sad\u0259l\u00f6vh\u0259m. M\u0259nc\u0259, seks \u00e7ox \u015f\u0259xsi, yax\u0131n bir \u015feydir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sual: \u00d6z h\u0259yat\u0131n\u0131zdak\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti nec\u0259 t\u0259svir ed\u0259rdiniz?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cavab: M\u0259n k\u0259d\u0259rl\u0259nir\u0259m, \u00e7\u00fcnki ya\u015flan\u0131ram v\u0259 bu m\u0259ni vahim\u0259y\u0259 sal\u0131r. M\u0259n i\u015fkolikam; ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259mir\u0259m, i\u015fl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fay\u0131ram. 76 ya\u015f\u0131m var, \u00e7ox yatma\u011fa ehtiyac\u0131m var v\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k qabiliyy\u0259timi itirir\u0259m. Bu m\u0259n\u0259 xo\u015f g\u0259lmir. M\u0259nc\u0259, ya\u015f artd\u0131qca m\u00fcdriklik g\u0259lmir.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sual: M\u00fcdriklik g\u0259tirmir?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Cavab: Xeyr! M\u00fcdriklik m\u0259nim \u0259n \u00e7ox nifr\u0259t etdiyim \u015feydir! Sloveniya xalq aras\u0131nda bel\u0259 bir vulqar deyim var: \u201cK\u00fcl\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 sidiy\u0259 \u00e7\u0131xmaq olmaz!\u201d [g\u00fcl\u00fcr]. M\u00fcdriklik \u2014 tam uy\u011funla\u015fm\u0131\u015f, ita\u0259tkar axmaql\u0131\u011f\u0131n \u00f6z\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sual:<\/strong> Qoyun siz\u0259 son bir sual verim, cavab verm\u0259m\u0259kd\u0259 s\u0259rb\u0259stsiniz. <strong>\u00d6l\u00fcm<\/strong> haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cavab:<\/strong> Xeyr. Dostum <strong>Fredrik Jeymson<\/strong> kimi, m\u0259n d\u0259 <strong>\u00fcr\u0259k tutmas\u0131ndan<\/strong> \u00f6lm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Yava\u015f-yava\u015f \u00f6lm\u0259k, <strong>miras\u0131m<\/strong> n\u0259 olacaq dey\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k v\u0259 bu kimi \u015feyl\u0259r fikrind\u0259n nifr\u0259t edir\u0259m. \u00d6l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r i\u015fl\u0259m\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Sabah ba\u015fqa bir g\u00fcnd\u00fcr dey\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k yatmaq v\u0259 bir daha oyanmamaq. \u00d6z\u00fcm\u00fc bir qoca axmaq kimi, i\u015fl\u0259m\u0259d\u0259n oturark\u0259n t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bilmir\u0259m. H\u0259tta <strong>\u00f6z h\u0259yat\u0131ma son ver\u0259r\u0259m<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sual:<\/strong> \u00d6z h\u0259yat\u0131n\u0131za son ver\u0259rdiniz?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cavab:<\/strong> M\u0259n <strong>a\u011fr\u0131<\/strong> ist\u0259mir\u0259m. \u00d6l\u00fcmd\u0259n qorxmuram, <strong>yava\u015f v\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131 \u00f6l\u00fcmd\u0259n<\/strong> qorxuram. \u018fg\u0259r yolda\u015f\u0131m\u0131n v\u0259 ya u\u015faqlar\u0131mdan birinin \u00f6ld\u00fcy\u00fcn\u00fc \u00f6yr\u0259ns\u0259m, ilk sual\u0131m bu olacaq: nec\u0259 oldu? \u018fg\u0259r bir q\u0259za idis\u0259, <strong>ani<\/strong> ba\u015f vermi\u015fdis\u0259, dey\u0259r\u0259m: oh, yax\u015f\u0131. V\u0259 komp\u00fcterimd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 davam ed\u0259r\u0259m. \u018fg\u0259r yava\u015f v\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131 bir \u00f6l\u00fcm olsayd\u0131, buna d\u00f6z\u0259 bilm\u0259zdim, y\u0259qin ki, \u00f6z h\u0259yat\u0131ma da son ver\u0259rdim.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">T\u0259bii, m\u0259tnin Az\u0259rbaycan dilin\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259si a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sual:<\/strong> Qoyun siz\u0259 son bir sual verim, cavab verm\u0259m\u0259kd\u0259 s\u0259rb\u0259stsiniz. <strong>\u00d6l\u00fcm<\/strong> haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrs\u00fcn\u00fcz?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cavab:<\/strong> Xeyr. Dostum <strong>Fredrik Jeymson<\/strong> kimi, m\u0259n d\u0259 <strong>\u00fcr\u0259k tutmas\u0131ndan<\/strong> \u00f6lm\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Yava\u015f-yava\u015f \u00f6lm\u0259k, <strong>miras\u0131m<\/strong> n\u0259 olacaq dey\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k v\u0259 bu kimi \u015feyl\u0259r fikrind\u0259n nifr\u0259t edir\u0259m. \u00d6l\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r i\u015fl\u0259m\u0259k ist\u0259yir\u0259m. Sabah ba\u015fqa bir g\u00fcnd\u00fcr dey\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k yatmaq v\u0259 bir daha oyanmamaq. \u00d6z\u00fcm\u00fc bir qoca axmaq kimi, i\u015fl\u0259m\u0259d\u0259n oturark\u0259n t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bilmir\u0259m. H\u0259tta <strong>\u00f6z h\u0259yat\u0131ma son ver\u0259r\u0259m<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sual:<\/strong> \u00d6z h\u0259yat\u0131n\u0131za son ver\u0259rdiniz?<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Cavab:<\/strong> M\u0259n <strong>a\u011fr\u0131<\/strong> ist\u0259mir\u0259m. \u00d6l\u00fcmd\u0259n qorxmuram, <strong>yava\u015f v\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131 \u00f6l\u00fcmd\u0259n<\/strong> qorxuram. \u018fg\u0259r yolda\u015f\u0131m\u0131n v\u0259 ya u\u015faqlar\u0131mdan birinin \u00f6ld\u00fcy\u00fcn\u00fc \u00f6yr\u0259ns\u0259m, ilk sual\u0131m bu olacaq: nec\u0259 oldu? \u018fg\u0259r bir q\u0259za idis\u0259, <strong>ani<\/strong> ba\u015f vermi\u015fdis\u0259, dey\u0259r\u0259m: oh, yax\u015f\u0131. V\u0259 komp\u00fcterimd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 davam ed\u0259r\u0259m. \u018fg\u0259r yava\u015f v\u0259 a\u011fr\u0131l\u0131 bir \u00f6l\u00fcm olsayd\u0131, buna d\u00f6z\u0259 bilm\u0259zdim, y\u0259qin ki, \u00f6z h\u0259yat\u0131ma da son ver\u0259rdim.<\/p>\n\n\n\n<hr class=\"wp-block-separator has-alpha-channel-opacity\"\/>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qaynaq: <strong>EL PA\u00cdS<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sloveniyal\u0131 filosof Slavoy Jizek il\u0259 m\u00fcsahib\u0259 Joseba Elola25 may 2025 H\u0259mi\u015f\u0259 qalmaqall\u0131 v\u0259 siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n \u201cdo\u011fru\u201d olmayan sloveniyal\u0131 filosof hesab edir ki, liberal sosial-demokratiyan\u0131n \u201cq\u0131z\u0131l d\u00f6vr\u00fc\u201d ba\u015fa \u00e7at\u0131b. Onun fikrinc\u0259, biz el\u0259 bir d\u00f6vr\u0259 daxil olmu\u015fuq ki, art\u0131q \u201cdaha yax\u015f\u0131 bir d\u00fcnya\u201d haqq\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil \u2014 sad\u0259c\u0259 sa\u011f qalmaqdan dan\u0131\u015fmaq olar. Slavoy Jijek ziyaf\u0259tl\u0259ri [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":15,"featured_media":608,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_locale":"az","_original_post":"https:\/\/anlamtv.com\/?p=613","custom_author_name":"","footnotes":""},"categories":[74,55,20],"tags":[],"class_list":["post-613","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-box","category-interview","category-article","az"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/613","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/users\/15"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=613"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/613\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":617,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/613\/revisions\/617"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/media\/608"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=613"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=613"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/anlamtv.com\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=613"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}