خرس دوباره از جا برخاسته است؛ چه چیزی قدرت روس‌ها را در اوکراین بازگردانده است؟
این مقاله تحلیلی در الجزیره بر این پرسش تمرکز دارد که چرا روسیه در ماه‌های اخیر توانسته فشار نظامی بیشتری بر جبهه اوکراین وارد کند؛ در حالی که پیشروی روس‌ها همچنان آهسته است و اوکراین نیز توانایی‌های خود را حفظ کرده است.
در ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، وزیر خارجه اوکراین گفت کی‌یف آماده آتش‌بس کامل و بدون قیدوشرط است، اما سرگئی لاوروف اعلام کرد روسیه برای مذاکره درباره صلح پایدار آمادگی دارد، ولی در جریان مذاکرات عملیات نظامی را متوقف نمی‌کند؛ زیرا به باور مسکو، آتش‌بس به اوکراین فرصت می‌دهد نیرو و تسلیحات خود را دوباره تقویت کند.
نوشته‌های مرتبط
# چرا فشار روسیه بیشتر شده است؟
به نوشته مقاله، مسئله اصلی فقط تصرف زمین نیست؛ بلکه توانایی یک ارتش برای حفظ نیروها، رساندن مهمات، جابه‌جایی مجروحان و ادامه مقاومت نیز اهمیت دارد. در برخی مناطق، اوکراین هنوز مواضع خود را حفظ کرده، اما تأمین نیرو و تجهیزات برای آن دشوارتر شده است.
روسیه در این مدت شیوه‌های حمله خود را متنوع‌تر و منظم‌تر کرده است. یکی از مهم‌ترین تغییرات، ترکیب شناسایی دقیق با حملات هدفمند است. روس‌ها از پهپادهای «لانتسِت»، گلوله‌های هدایت‌شونده «کراسنُپول» و پهپادهای پیشرفته برای هدف قراردادن رادارها، مراکز فرماندهی، انبارهای مهمات و سایر اهداف استفاده می‌کنند.
پهپادهای جدید روسی نیز سریع‌تر و دقیق‌تر شده‌اند. نمونه مهم آن «ژران-۵» است که طبق داده‌های مورد استناد مقاله، سرعت آن به ۴۵۰ تا ۶۰۰ کیلومتر در ساعت و برد آن به حدود ۹۵۰ کیلومتر می‌رسد. سرعت بیشتر این پهپادها زمان واکنش دفاع هوایی اوکراین را کاهش داده است.
در کنار آن، روسیه از پهپادهایی استفاده می‌کند که از طریق فیبر نوری با اپراتور ارتباط دارند. این پهپادها به جای ارتباط رادیویی، اطلاعات و فرمان‌ها را از طریق کابل فیبر نوری منتقل می‌کنند و بنابراین برخی روش‌های جنگ الکترونیک نمی‌توانند ارتباط آنها را مختل کنند.
# بمب‌های گلاید؛ سلاح مهم روسیه
یکی دیگر از عوامل فشار روسیه، استفاده گسترده از بمب‌های گلاید است.
روسیه بمب‌های معمولی و قدیمی خانواده «فاب» را با بال‌های بازشونده و سامانه هدایت «یو‌ام‌پی‌کی» تجهیز کرده است. در نتیجه، این بمب‌ها پس از پرتاب می‌توانند مسافت زیادی را بدون موتور طی کنند و هواپیماهای روسی نیز می‌توانند آنها را از فاصله دورتری پرتاب کنند و کمتر در معرض دفاع هوایی اوکراین قرار گیرند.
این روش، قدرت تخریبی بمب‌های سنگین قدیمی را با هزینه‌ای کمتر حفظ کرده است. مقاله به استفاده گسترده از بمب‌های «فاب-۵۰۰» تا «فاب-۳۰۰۰» اشاره می‌کند و می‌گوید اوکراین در ژوئیه ۲۰۲۶ استفاده از بیش از ۸۳۰۰ بمب مجهز به سامانه‌های گلاید و اصلاح مسیر را ثبت کرده است.
به این ترتیب، نیروهای اوکراینی با یک مشکل دوگانه مواجه‌اند: اگر در استحکامات بمانند، بیشتر در معرض بمب‌های سنگین قرار می‌گیرند و اگر برای جابه‌جایی و تأمین نیازهای خود از مواضع خارج شوند، بیشتر در معرض پهپادهای ارزان‌قیمت قرار می‌گیرند.
# روسیه فقط سلاح نمی‌سازد؛ روش تولید و استفاده را نیز تغییر داده است
یکی از نکات مهم مقاله این است که قدرت روسیه تنها به داشتن سلاح‌های بیشتر مربوط نمی‌شود، بلکه به توانایی تولید، اصلاح و به‌روزرسانی سریع آنها نیز ارتباط دارد.
روسیه در ابتدا بخشی از پهپادهای خود را از ایران دریافت می‌کرد، اما بعداً به سمت تولید داخلی و مونتاژ آنها حرکت کرد و برخی قطعات ایرانی را با قطعات روسی و چینی جایگزین کرد.
این روند به مسکو اجازه داده است طراحی پهپادها را در جریان تولید تغییر دهد، آنها را در میدان آزمایش کند و بر اساس تجربه عملیاتی، نسخه‌های جدیدتر بسازد.
روسیه همچنین ظرفیت تولید باروت، مواد منفجره و مهمات را افزایش داده و برای جبران کمبودهای خود از منابع خارجی نیز استفاده کرده است. مقاله به نقش محموله‌های توپخانه‌ای و موشکی کره شمالی در حفظ شدت آتش روسیه اشاره می‌کند.
بنابراین، یکی از مزیت‌های مهم روسیه، توانایی تبدیل تجربه میدان جنگ به اصلاح سریع تسلیحات و سپس تولید آنها در مقیاس بیشتر است.
# تاکتیک‌های جدید و فشار بر خطوط تأمین
روسیه در کنار توسعه تسلیحات، سازمان‌دهی استفاده از آنها را نیز تغییر داده است.
مرکز «روبیکون» که وزارت دفاع روسیه در سال ۲۰۲۴ ایجاد کرد، آموزش اپراتورهای پهپاد، توسعه فناوری و اعزام تیم‌های تخصصی به میدان جنگ را با هم پیوند داده است.
این تیم‌ها فقط مواضع اوکراینی را هدف قرار نمی‌دهند؛ بلکه پهپادهای اوکراینی، اپراتورها، تجهیزات ارتباطی و سامانه‌های جنگ الکترونیک را نیز هدف می‌گیرند.
هدف این است که توانایی اوکراین برای شناسایی تحرکات روسیه و دفاع از خود کاهش یابد.
در چنین شرایطی، حتی اگر نیروهای اوکراینی بتوانند مواضع خود را حفظ کنند، انتقال مهمات، غذا، باتری، نیروی تازه‌نفس و انتقال مجروحان دشوارتر می‌شود.
اگر مسیرهای تأمین دائماً زیر نظر پهپادها باشد، واحدهای اوکراینی به‌تدریج از نظر لجستیکی فرسوده می‌شوند. سپس گروه‌های کوچک روسی می‌توانند از شکاف‌های ایجادشده برای نفوذ و فشار بر خطوط دفاعی استفاده کنند.
# عامل تعیین‌کننده دیگر: نیروی انسانی
مقاله در کنار فناوری، کمبود نیروی انسانی اوکراین را یکی از مشکلات مهم می‌داند.
پهپاد و فناوری می‌تواند خطر را شناسایی کند، اما در نهایت به سربازانی نیاز است که بجنگند، تجهیزات را تعمیر کنند، مواضع را نگه دارند، مجروحان را انتقال دهند و تصمیم بگیرند.
هرچه تعداد نیروها کمتر و فرسودگی آنها بیشتر شود، وظایف بیشتری بر دوش هر سرباز قرار می‌گیرد و فرصت استراحت و آموزش کاهش می‌یابد.
روسیه از جمعیت بزرگ‌تر و مشوق‌های مالی برای جذب نیرو برخوردار است، هرچند مقاله تأکید می‌کند که این امر به معنای جبران آسان همه تلفات روسیه یا برابر بودن نیروهای تازه‌وارد با سربازان باتجربه نیست.
# زمستان و احتمال تشدید فشار
با ورود پاییز ۲۰۲۶، نشانه‌هایی از آمادگی روسیه برای افزایش فشار در برخی محورهای مشخص، به‌ویژه دوبروپیلیا، دیده می‌شود.
برخی ارزیابی‌ها از انتقال نیروهای زرهی و تجهیزات پشتیبانی به این منطقه و احتمال افزایش حملات زرهی در ماه اکتبر سخن می‌گویند.
با این حال، شرایط آب‌وهوایی می‌تواند برای هر دو طرف مشکل ایجاد کند. باران و گل‌ولای حرکت خودروها و انتقال تجهیزات را دشوار می‌کند، در حالی که هوای نامناسب نیز ممکن است توانایی پهپادها را کاهش دهد.
بنابراین، پاییز و زمستان را نمی‌توان به‌طور خودکار فصل مطلوب روسیه دانست؛ اما ادامه فشار روسیه بر زیرساخت‌های برق، گرمایش و حمل‌ونقل اوکراین می‌تواند زمستان دشوارتری برای این کشور ایجاد کند.
# اوکراین همچنان توان ضربه‌زدن دارد
مقاله در عین حال تأکید می‌کند که اوکراین منفعل نیست.
کی‌یف توانایی حمله به عمق خاک روسیه را گسترش داده و از پهپادها و موشک‌های ساخت داخل برای هدف قراردادن پالایشگاه‌های نفت، انبارهای سوخت، کارخانه‌های نظامی، پایگاه‌های هوایی و شبکه‌های حمل‌ونقل استفاده می‌کند.
حملات دوربرد اوکراین با حمایت مالی، فناوری، تسلیحات و اطلاعات استخباراتی غرب تقویت می‌شود.
هدف این حملات افزایش هزینه جنگ برای روسیه، ایجاد اختلال در تولید و انتقال تجهیزات، افزایش هزینه حفاظت و تعمیرات و در نهایت کاهش توانایی مسکو برای ادامه جنگ است.
بنابراین، روسیه با وجود فشار بیشتر در جبهه زمینی، همچنان نمی‌تواند تمام خاک خود را در برابر حملات دوربرد اوکراین به‌طور کامل مصون نگه دارد.
# نتیجه مقاله
جمع‌بندی مقاله این است که افزایش قدرت روسیه در ماه‌های اخیر حاصل یک عامل واحد نیست؛ بلکه نتیجه ترکیب چند تحول است:
توسعه سریع پهپادها و موشک‌ها، استفاده گسترده از بمب‌های گلاید، افزایش تولید داخلی تسلیحات، استفاده از تجربه میدان جنگ برای اصلاح سریع سلاح‌ها، تمرکز تاکتیکی در محورهای مشخص، فشار بر جنگ الکترونیک و خطوط تأمین اوکراین و در کنار همه اینها، مشکلات نیروی انسانی اوکراین.
اما نویسنده میان «عقب‌نشینی اوکراین در برخی محورها» و «فروپاشی دولت و توانایی آن برای ادامه جنگ» تفاوت اساسی می‌گذارد.
بر اساس داده‌هایی که مقاله بررسی می‌کند، فشار روسیه افزایش یافته و احتمال عقب‌نشینی اوکراین در برخی مناطق وجود دارد؛ اما شواهد ارائه‌شده، فروپاشی دولت اوکراین یا ناتوانی کامل آن در ادامه جنگ را نشان نمی‌دهد.
بنابراین، نتیجه اصلی مقاله این است که روسیه در حال ایجاد فشار نظامی مؤثرتر و منظم‌تر است، اما جنگ هنوز به مرحله‌ای نرسیده که بتوان از پایان آن یا فروپاشی یکی از طرف‌ها سخن گفت. موازنه جنگ در حال تغییر است، اما هر دو طرف همچنان توان ادامه نبرد و واردکردن خسارت به طرف مقابل را دارند.
منبع: الجزیره
دیدگاهتان را بنویسید