حوثیها از پیش توانایی مختلکردن کشتیرانی را داشتند؛ پیشروی تازهٔ آنان این قدرت را تحکیم میکند و در عین حال، ضعف حکومت یمن را آشکار میسازد.
نویسنده: ابوبکر الشماحی
منبع: خبرگزاری الجزیره
شنبه ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۶ مطابق ۲۱ شهریور ۱۴۰۵
پیشروی سریع حوثیها در امتداد سواحل دریای سرخ یمن در هفتهٔ جاری، یک پیروزی نظامی شگفتانگیز است؛ اما آنگونه که از آن تصویر میشود، بهتمامی یک تحول تعیینکننده و تغییردهندهٔ معادلات نیست.
این گروه توانسته است مسیر حیاتی و بسیار مهم کشتیرانی را تهدید کند، اما از سال ۲۰۲۳ تاکنون چنین کاری را انجام میدهد. این پیروزی تازه، کنترول حوثیها را تحکیم میکند و ثابت میسازد که حکومت یمن در شرایط کنونی در موقعیتی نیست که بتواند آنان را شکست دهد.
کنترول پیشین حوثیها بر بخش شمالی خط ساحلی دریای سرخ یمن، از جمله شهر بندری مهم حدیده، طی سالها به این گروه شورشی متحد ایران امکان داده است که نخست کشتیهای مرتبط با اسرائیل و ایالات متحده را هدف قرار دهد و سپس، در ماههای اخیر، به کشتیهای مرتبط با عربستان سعودی حمله کند.
این کنترل به اقتصاد جهانی نیز آسیب رسانده است. مدتها پیش از آغاز جنگ ایالات متحده با ایران و تبدیلشدن تنگهٔ هرمز به ابزاری برای تحت فشار قراردادن تجارت بینالمللی، حملات حوثیها در اطراف یمن، بابالمندب را به سلاح مشابهی تبدیل کرده بود و به راهاندازی کارزارهای بمباران علیه حوثیها از سوی ایالات متحده، بریتانیا و اسرائیل انجامیده بود.
مقامهای حوثی نیز خود بر همین نکته تأکید کردهاند. عبدالقادر المرتضی، یکی از مقامهای ارشد این گروه، در اوایل هفتهٔ جاری گفت که این گروه «نیازی به کنترول بابالمندب ندارد، زیرا محاصره [کشتیهای سعودی] از قبل برقرار است».
المرتضی میتوانست به کشتیهای سعودی اشاره کند که از ماه جولای، یعنی از زمانی که حوثیها حمله به آنها را آغاز کردند، از عبور از بابالمندب خودداری کردهاند؛ حتی پیش از پیشرویهای اخیر این گروه.
با این حال، پیشروی برقآسای حوثیها، مختلکردن کشتیرانی را برای این گروه باز هم آسانتر میسازد. آنان اکنون به ورودی باریک دریای سرخ و چندین جزیره در آن دسترسی دارند؛ امری که به آنها اجازه میدهد از سلاحهای کوتاهبُردتر استفاده کنند و آسانتر به کشتیهایی برسند که قصد حمله به آنها یا سوارشدن بر آنها را دارند. افزون بر این، آنها بهطور بالقوه میتوانند از مینهای دریایی نیز برای محدودتر ساختن کشتیرانی استفاده کنند.
– مشکلی که از میان نمیرود
افزایش توانایی حوثیها برای هدفقرار دادن کشتیها ــ حتی با درنظرگرفتن ملاحظاتی که در بالا به آنها اشاره شد ــ بر فضای روانی بازار نیز تأثیر میگذارد. قیمت نفت افزایش یافته است، زیرا معاملهگران توانایی ایران و متحدانش برای مختلکردن کشتیرانی در هرمز و بابالمندب، دو گذرگاه راهبردی و باریک دریایی در جنوب شبهجزیرهٔ عربستان، را در محاسبات خود وارد کردهاند.
با این همه، پیامدهای این پیشروی تنها به افزایش توانایی حوثیها برای حمله به کشتیرانی محدود نمیشود؛ بلکه واقعیت روزافزون دیگری را نیز برجسته میسازد: مشکل حوثیها در دریای سرخ قرار نیست به این زودیها از میان برود.
چندین ماه بود که پس از حمایت عربستان سعودی از عملیات حکومت یمن علیه نیروهای جداییطلب جنوب یمن در اوایل سال جاری، فضای حاکم بر اردوگاه مخالف حوثیها در این کشور تغییر کرده بود.
برداشت عمومی این بود که حکومت یمن، به رهبری شورای رهبری ریاستجمهوری، سرانجام توانسته است اوضاع خود را سروسامان دهد. رشاد العلیمی، رئیس این شورا، بارها از ایجاد یک سلسلهمراتب واحد فرماندهی نظامی سخن گفته بود؛ ساختاری که به ارتش امکان میداد بر اختلافاتی غلبه کند که عامل ناتوانی آن در شکست دادن حوثیها دانسته میشد.
مقامهای یمنی و سعودی در سراسر سال به احتمال راهاندازی یک عملیات علیه حوثیها اشاره کرده بودند.
خط ساحلی دریای سرخ یکی از مناطق احتمالی برای چنین عملیاتی بود: جغرافیای عمدتاً هموار منطقه به سود حکومت یمن بود و به عربستان سعودی اجازه میداد از قدرت هوایی خود بهگونهٔ مؤثر استفاده کند؛ بخش بزرگی از جمعیت این منطقه نیز جزو پایگاه سنتی حمایت از حوثیها محسوب نمیشد؛ و حملات پیشین حوثیها به کشتیرانی در دریای سرخ نیز به این معنا بود که احتمالاً چنین عملیاتی از حمایت بینالمللی برخوردار میشد.
تصرف خط ساحلی دریای سرخ از سوی حوثیها، همهٔ این روایتها را درهم شکسته است.
شتابی که حکومت یمن تصور میکرد به دست آورده است ــ حتی در آغاز همین هفته، زمانی که مدعی پیشروی در الجوف، در شرق صنعا، پایتخت تحت کنترول حوثیها، شد ــ اکنون از میان رفته است.
پس از ماهها نمایش وحدت، اردوگاه ضدحوثی یمن بار دیگر به جان خود افتاده و طرفهای مختلف با متهمکردن یکدیگر، مسئولیت شکست را به گردن هم میاندازند.
– دوراهی عربستان سعودی
پیامی که حوثیها برای عربستان سعودی دارند، روشن است:
«شرکای شما در یمن نمیتوانند ما را شکست دهند.»
از این رو، استدلال احتمالی حوثیها این است که عربستان سعودی ناگزیر است با آنان به توافق برسد و شرایطشان را بپذیرد؛ شرایطی که شامل تأمین هزینهٔ معاش کارمندان بخش دولتی از سوی ریاض، دسترسی به درآمد حاصل از ذخایر نفت و گاز یمن و نبود هرگونه محدودیت بر پروازها و کشتیرانی به مقصد بنادر تحت کنترل حوثیها میشود.
حوثیها انگیزه دارند دستاوردهای خود را تثبیت کنند و پیش از آنکه نیروهای یمنی مورد حمایت عربستان سعودی بتوانند دوباره سازماندهی شوند، هزینهٔ هرگونه تشدید درگیری را افزایش دهند.
حملات آنان به عربستان سعودی، که طی هفتهٔ گذشته شدت یافته است، خسارتبار بوده و این گروه وعده داده است که اگر ریاض حمایت نظامی خود از حکومت یمن را افزایش دهد، حملات بیشتری انجام خواهد داد.
برای عربستان سعودی، خطر هرگونه مداخلهای از این دست کاملاً آشکار است. اما بیعملی نیز خطرهای خاص خود را دارد. حوثیها هرگاه در موقعیت قدرت قرار داشتهاند، بارها خواستار امتیازات بیشتری شدهاند.
تا زمانی که جنگ یمن حلوفصل نشده باشد، حوثیها ممکن است در آینده تصمیم بگیرند بار دیگر تنش را تشدید کنند؛ حتی اگر اکنون توافقی حاصل شود.
از همین رو، سیاستگذاران در ریاض ممکن است به این نتیجه برسند که منطقیتر است همین اکنون با تلاشی هماهنگ و جدی، مستقیماً با این مشکل روبرو شوند، نه اینکه اجازه دهند مشکل همچنان باقی بماند، عمیقتر شود و در آینده وخیمتر گردد.
دیدگاهتان را بنویسید