نویسنده: بخش ترکی بیبیسی
برلین، پایتخت آلمان، در آستانه یکی از رقابتیترین انتخابات ایالتی تاریخ خود قرار دارد؛ انتخاباتی که در آن احزاب دموکرات مسیحی، چپ، آلترناتیو برای آلمان و سبزها در نظرسنجیها رقابتی بسیار نزدیک با یکدیگر دارند.
بر اساس نظرسنجیها، الیف ارالپ، نامزد حزب چپ، پیشتاز رقابت انتخاباتی است و به جدیترین مدعی مقام شهردار برلین تبدیل شده است.
در تازهترین نظرسنجی شبکه زددیاف، حزب چپ با ۲۲ درصد آرا همچنان در صدر قرار دارد و حزب دموکرات مسیحی به رهبری فریدریش مرتس، صدراعظم آلمان، با ۲۰ درصد در جایگاه دوم ایستاده است. حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان که نسبت به انتخابات گذشته سهم آرای خود را دو برابر کرده، با ۱۸ درصد در جایگاه سوم ایستاده است. حزب سبزها با ۱۵ درصد در رتبه چهارم قرار دارد و حزب سوسیال دموکرات که اکنون با حزب دموکرات مسیحی در ائتلاف حکومتی است، با ۱۲ درصد قرار دارد.
در حالی که میزان حمایت از حزب پوپولیست چپگرای «ائتلاف زارا واگنکنشت» حدود ۴ درصد برآورد میشود، هنوز مشخص نیست که آیا این حزب خواهد توانست از حد نصاب ۵ درصدی لازم برای ورود به پارلمان ایالتی عبور کند یا نه.
یک نظرسنجی که روز پنجشنبه منتشر شد نشان داد ۲۳ درصد از رایدهندگان هنوز تصمیم نهایی خود را نگرفتهاند.
آیا انتخابات برلین میتواند آخرین ضربه را به مرتس وارد کند؟
اگرچه انتخابات برلین یک انتخابات ایالتی است، اما نتایج آن میتواند بر آینده سیاسی فریدریش مرتس، که هم صدراعظم و هم رهبر حزب دموکرات مسیحی است، تأثیر بگذارد.
شکست سنگین حزب دموکرات مسیحی در برابر حزب آلترناتیو برای آلمان در ایالت زاکسن-آنهالت در ششم سپتامبر، موقعیت مرتس در مقام صدراعظمی را متزلزل کرده است.
در مکلنبورگ-فورپومرن نیز که ۲۰ سپتامبر انتخابات ایالتی دیگری در آن برگزار خواهد شد، نظرسنجیها نشان میدهند حزب دموکرات مسیحی ممکن است بدترین نتیجه تاریخ خود را ثبت کند.
الیف ارالپ در آستانه تاریخسازی؛ پیروزی او چه معنایی برای برلین خواهد داشت؟
اگر الیف ارالپ به این سمت انتخاب شود، برای نخستین بار در تاریخ برلین یک سیاستمدار با پیشینه مهاجرتی در رأس دولت این شهر قرار خواهد گرفت. چنین پیروزی برای حزب چپ نیز نقطه عطف مهمی خواهد بود.
در برلین که همزمان جایگاه یک ایالت و پایتخت آلمان را دارد، اگر الیف ارالپ پیروز شود، برای نخستین بار یک حزب سوسیالیست حق تشکیل دولت ائتلافی جدید را به دست خواهد آورد؛ شهری که تاکنون همواره توسط شهردارانی از حزب دموکرات مسیحی یا حزب سوسیالدموکرات اداره شده است.
حزب چپ را حزبی پوپولیست و سوسیالیست میدانند که ریشه در میراث آلمان شرقی دارد؛ حزبی که در طیف چپ دموکراتیک قرار میگیرد و برخی منتقدان آن را در زمره جریانهای چپ افراطی طبقهبندی میکنند.
در شرایطی که احزاب میانهرو چپ و راست در آلمان با کاهش حمایت رایدهندگان روبهرو شدهاند و حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان به یکی از قدرتمندترین نیروهای سیاسی کشور تبدیل شده است، افزایش چشمگیر حمایت از الیف ارالپ، نامزد مهاجرتبار حزب چپ که در جناح چپ طیف سیاسی قرار دارد، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است.
الیف ارالپ: «راه مقابله با آلترناتیو برای آلمان، من هستم»
به گفته او، دغدغه اصلی مردم مشکلات اقتصادی است، اما سیاستهای اشتباه احزاب میانهرو باعث شده بخشی از رأیدهندگان به سمت حزب آلترناتیو برای آلمان سوق پیدا کنند.
ارالپ میگوید حزب آلترناتیو برای آلمان با تحریف واقعیتها، مهاجران را مسئول مشکلات اقتصادی معرفی میکند، اما هرگز راهحل واقعی برای این مشکلات ارائه نداده است. او تاکید میکند که حزب چپ در مقابل، مطالباتی مانند عدالت اجتماعی، مقابله با اجارهبهای بالا و گرانی هزینههای زندگی را در کانون توجه قرار داده و معتقد است در صورت رسیدن به قدرت، قادر خواهد بود برای این مشکلات راهحل ارائه کند.
ارالپ با اشاره به اینکه حزب آلترناتیو برای آلمان با تحریف واقعیتها، مهاجران را مسئول مشکلات معرفی میکند، گفت: «اگر یک سیاستمدار با پیشینه مهاجرتی در برلین به قدرت برسد، این خود پاسخی به آلترناتیو برای آلمان و سیاستهای ضد مهاجرتی آن خواهد بود.»
او تاکید میکند که روی کار آمدن حزب چپ در برلین میتواند موج فزاینده حمایت از جریانهای راست افراطی در آلمان را، که در ماههای اخیر شدت گرفته، معکوس کند.
دختر خانوادهای سوسیالیست که از کودتای ۱۹۸۰ ترکیه گریخت
الیف ارالپ، که متاهل و مادر دو فرزند است، دختر یک خانواده سوسیالیست است که پس از کودتای ۱۹۸۰ در ترکیه از این کشور گریخت و در آلمان پناهندگی گرفت.
پدر او پزشک و فعال سندیکایی بود و مادرش به دلیل سازماندهی زنان کارگر در کارخانهها مدتی زندانی شد.
ارالپ میگوید زمانی که مادرش به آلمان رسید باردار بود و اندکی بعد او در مونیخ به دنیا آمد.
او میگوید از کودکی مشکلات و ترسهای مهاجران را از نزدیک تجربه کرده است.
ارالپ میگوید: «مادرم بهتازگی یادآوری کرد که وقتی کودک بودم از او پرسیده بودم: «حالا که از ترکیه آمدهایم، قرار است ما را هم بکشند؟»»
او میافزاید: «زندگی پدر و مادرم و آنچه تجربه کردهایم، عمیقا بر هویت من، انتخاب رشته حقوق و ورودم به سیاست تاثیر گذاشت. من شاهد بیعدالتیهای زیادی بودم و به همین دلیل وارد سیاست شدم.»
آیا ارالپ از ممدانی الهام گرفته است؟
مبارزه او با اجارهبهای سرسامآور، شرکتهای بزرگ املاک و وعده ملیسازی این شرکتها، دفاع از عدالت اجتماعی و حمایت از اقدامات همبستگی با فلسطینیان باعث شده بسیاری او را با زهران ممدانی، شهردار سوسیالیست و مهاجرتبار نیویورک، مقایسه کنند.
ارالپ کارزار خود را با شعار «برلین را به شهری قابل زندگی برای همه تبدیل خواهم کرد» پیش برد و مانند ممدانی، با مراجعه مستقیم به خانهها و تماس رودررو با رایدهندگان کمپین خود را هدایت کرده است.
ارالپ که زهران ممدانی را الگویی الهامبخش میداند، میگوید: «موفقیتی که یک سوسیالیست دموکرات در نیویورک، شهری که قلب نظام سرمایهداری به شمار میرود، به دست آورد، موفقیتی بزرگ است. ممدانی برای همه احزاب و جریانهای چپ، الگوی بسیار مهمی محسوب میشود.»
«اینکه پدرم حق رای نداشته باشد، پذیرفتنی نیست»
در بیشتر کشورهای عضو اتحادیه اروپا، مهاجران از حق رای در انتخابات محلی برخوردارند. اما در آلمان، این حق تنها به شهروندان کشورهای عضو اتحادیه اروپا داده میشود و مهاجرانی که تابعیت کشورهای دیگر را دارند، از حق شرکت در انتخابات محروماند.
در حالی که ۶۰ درصد شهروندان خارجی ساکن آلمان تابع کشورهای خارج از اتحادیه اروپا هستند، آنها از حق رای در انتخابات محلی برخوردار نیستند. بزرگترین گروه در میان این جمعیت را نیز شهروندان ترکیه تشکیل میدهند.
ارالپ با اشاره به اینکه پدرش با وجود بیش از ۴۰ سال زندگی در آلمان حق رای ندارد، میگوید: «اینکه پدرم پس از بیش از چهار دهه زندگی در آلمان همچنان از حق رای محروم باشد، پذیرفتنی نیست.»
او میگوید در جریان ماهها کارزار انتخاباتی در برلین، تقریبا در یک خانه از هر دو خانهای که به آن سر زده، خانوادهای زندگی میکرده که حق شرکت در انتخابات را نداشته است؛ وضعیتی که به گفته او نشانه وجود یک کاستی در نظام دموکراتیک آلمان است.
ارالپ معتقد است هر فردی که بیش از پنج سال در آلمان زندگی کرده باید در انتخابات محلی، ایالتی و سراسری حق رای داشته باشد.
او تاکید میکند مشارکت همه ساکنان در تصمیمگیریهای سیاسی که بر زندگیشان اثر میگذارد، لازمه دموکراسی و عدالت است.
او همچنین وعده داده است برای به دست آوردن اکثریت لازم در پارلمان برلین و پیشبرد اصلاح قانون اساسی که راه را برای این تغییر هموار کند، تلاش خواهد کرد.
انتقاد از «استاندارد دوگانه» در بحث غزه و اسرائیل
الیف ارالپ در روزهای پایانی کارزار انتخاباتی خود، به دلیل اتهامهای یهودستیزی که متوجه حزبش شده بود، با فشارهای سیاسی و رسانهای روبهرو شد.
حتی در یکی از برنامههای انتخاباتی حزب در برلین نیز جنجال به پا شد؛ جایی که یک خواننده رپ، هنگام اجرای ترانهای با مضمون «مرگ بر ارتش اسرائیل»، با هیچ واکنشی از سوی مسئولان حزب روبهرو نشد. این موضوع بازتاب گستردهای در رسانهها و محافل سیاسی داشت.
ارالپ با محکوم کردن آنچه در این گردهمایی انتخاباتی رخ داد، گفت: «من آشکارا از حفاظت از زندگی یهودیان حمایت میکنم و با هر نوع یهودستیزی مخالفم.»
او افزود که مهمترین اولویتش یافتن راهحل برای مشکلات ساکنان برلین و بهبود زندگی آنهاست و همه افراد، بدون استثنا، باید احساس امنیت کنند؛ موضوعی که به گفته او هم یهودیان، هم مسلمانان و هم فلسطینیان را در بر میگیرد.
این سیاستمدار حزب چپ بحثهای مربوط به غزه در آلمان را نمونهای از «استاندارد دوگانه» میداند و میگوید: «وقتی پای روسیه و پوتین در میان است، بهدرستی بر حقوق بشر و حقوق بینالملل تاکید میشود، اما در مورد اسرائیل چنین رویکردی وجود ندارد.»
ارالپ با تاکید بر اینکه حزب چپ هم از حق موجودیت فلسطین و هم از حق موجودیت اسرائیل حمایت میکند، گفت: «انتقاد از دولت راست افراطی اسرائیل نه یهودستیزی، بلکه یک ضرورت است.»
ارالپ همچنین گفت: «بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و دولت راست افراطی اسرائیل که در دیوان بینالمللی دادگستری با اتهام نسلکشی روبهرو است، باید در این زمینه پاسخگو باشند.»
حتی در صورت پیروزی، کار ارالپ آسان نخواهد بود
پیروزی حزب چپ در انتخابات برای آنکه الیف ارالپ بتواند رهبری دولت ایالتی برلین را بر عهده بگیرد، بهتنهایی کافی نیست.
نظرسنجیها نشان میدهد هیچ حزبی به تنهایی اکثریت لازم برای تشکیل دولت را به دست نخواهد آورد.
وضعیت کنونی نشان میدهد حزب چپ دستکم به دو شریک ائتلافی نیاز خواهد داشت.
محتملترین گزینه، تشکیل ائتلافی سه جانبه میان حزب چپ، سوسیال دموکراتها و سبزهاست.
در صورتی که استفان اورس، نامزد اصلی حزب دموکرات مسیحی، برخلاف پیشبینیها پیروز انتخابات شود و در جایگاه نخست قرار گیرد، نگاهها به امکان تشکیل یک ائتلاف سهحزبی به رهبری دموکراتمسیحیها معطوف خواهد شد.
حزب دموکرات مسیحی بر اساس تصمیمی که پیشتر در نهادهای داخلی خود اتخاذ کرده، نه تنها با حزب آلترناتیو برای آلمان، بلکه بهطور اصولی با ائتلاف با حزب چپ نیز مخالف است.
در این صورت، محتملترین گزینه، تشکیل یک ائتلاف سهحزبی متشکل از حزب دموکرات مسیحی، حزب سوسیالدموکرات و حزب سبزها خواهد بود.در نتیجه، حزب سوسیالدموکرات و حزب سبزها نقشی تعیینکننده در مشخص شدن ترکیب دولت ائتلافی آینده خواهند داشت.
در نتیجه، حزب سوسیالدموکرات و حزب سبزها نقشی تعیینکننده در مشخص شدن ترکیب دولت ائتلافی آینده خواهند داشت.
اشتفن کراخ، نامزد حزب سوسیالدموکرات، در طول کارزار انتخاباتی از پاسخ روشن به این پرسش که حزبش ائتلاف با دموکراتمسیحیها را ترجیح میدهد یا با حزب چپ، خودداری کرده و گفته بود که ابتدا باید نتایج انتخابات مشخص شود.
با این حال، گفته میشود حزب سوسیالدموکرات ممکن است به دلیل وعده الیف ارالپ برای انتقال شرکتهای بزرگ مسکن به مالکیت عمومی، ائتلاف با حزب دموکرات مسیحی را به همکاری با حزب چپ ترجیح دهد.
برای نخستین بار، جوانان ۱۶ و ۱۷ ساله نیز در انتخابات برلین حق رای دارند
در همین حال، حدود دو میلیون و ۵۰۰ هزار نفر از ساکنان برلینِ۳/۷ میلیون نفری در انتخابات ایالتی این شهر واجد شرایط رای دادن هستند.
پس از اصلاح قانون اساسی برلین در سال ۲۰۲۳، سن قانونی رای دادن از ۱۸ سال به ۱۶ سال کاهش یافت.
حزب راست افراطی آلترناتیو برای آلمان با این تغییر مخالف بود، اما احزاب دموکرات مسیحی، سوسیالدموکرات، سبزها و حزب چپ از آن حمایت کردند و گفتند هدفشان تقویت دموکراسی از طریق مشارکت دادن جوانان در فرایندهای سیاسی از سنین پایینتر است.
این تغییر به حدود ۵۵ هزار و ۴۰۰ نوجوان ۱۶ تا ۱۸ ساله فرصت داده است برای نخستین بار در انتخابات پای صندوقهای رای بروند.
