دسته: تحلیل

  • اسرائیل با هوش مصنوعی و حساب‌های جعلی رضا پهلوی را پرطرفدار جلوه می‌دهد

    اسرائیل با هوش مصنوعی و حساب‌های جعلی رضا پهلوی را پرطرفدار جلوه می‌دهد

    به گزارش رادیو فردا، روزنامهٔ اسرائیلی هاآرتص و روزنامهٔ اقتصادی این مؤسسهٔ مطبوعاتی به نام دمارکر، از تحقیقات در مورد یک شبکهٔ مرتبط با اسرائیل در راستای تبلیغ برای شاهزاده رضا پهلوی و نفوذ بر افکار عمومی ایرانیان خبر داده‌اند.

    هاآرتص و دمارکر در این گزارش که روز جمعه ۱۱ مهر منتشر شد، گزارش دادند که یک نهاد خصوصی با حمایت مالی دولت چنین شبکه‌ای را با به‌کارگیری هوش مصنوعی و با تکیه بر برخی حساب‌های ساختگی در فضای مجازی برپا کرده است.

    هم‌زمان، مؤسسهٔ مطالعاتی «سیتیزن لب» وابسته به دانشگاه تورنتو در کانادا از تحقیقات خود در خصوص وجود یک کارزار دیگرِ نفوذ به زبان فارسی از مبدأ اسرائیل با توسل به حساب‌های کاربری جعلی خبر داد.

    سیتیزن لب فعالیت این شبکه را به‌ویژه در روز حملهٔ اسرائیل به زندان اوین در جریان جنگ اخیر این کشور با جمهوری اسلامی بررسی کرده و شواهدی آورده است که نشان می‌دهد مجریان این کارزار نفوذ، محتواهایی را احتمالاً از قبل آماده کرده بودند دربارۀ رویدادهایی که قرار بوده بعداً رخ بدهد.

    «کارزار هدفمند» با موضوع رضا پهلوی

    هاآرتص و دمارکر با استناد به اظهارات پنج منبع «آگاه»، می‌گویند که کارزار نفوذ مرتبط با اسرائیل با هدف برجسته کردن جایگاه رضا پهلوی در عرصهٔ سیاسی، به‌عنوان فردی که پس از سرنگونی جمهوری اسلامی، شایستگی به‌دست گرفتن رهبری کشور را دارد و برای احیای سلطنت در ایران، طراحی شده است.

    بر اساس این گزارش، شبکهٔ یادشده شماری از فارسی‌زبانان را به خدمت گرفته که از جمله با پروفایل‌های ساختگی در فضای مجازی، اقدام به بازنشر پیام‌های رضا پهلوی و حامیان او می‌کنند.

    به نوشتهٔ هاآرتص، در حالی که رضا پهلوی با داشتن «محبوبیت نسبی در میان برخی از ایرانیان مقیم خارج» تأکید دارد در سودای کسب جایگاه و مقامی برای خود نیست، کارزار حامیانش در فضای مجازی در سال‌های اخیر خواهان احیای سلطنت و پادشاهی او هستند.

    زمانی که رضا پهلوی در بهار سال ۱۴۰۲ به اسرائیل سفر کرد، در یک نشست خبری در کنار وزیر میزبان خود، گیلا گاملی‌ئل، در پاسخ به پرسشی در مورد میزان حمایت مردم ایران از او، گفت: حرف من را قبول نکنید، توئیتر و اینستاگرام و فضای مجازی را نگاه کنید.

    دمارکر مدعی است اکنون «مشخص شده» که برخی از نظرات فضای مجازی در حمایت از او از اسرائیل سرچشمه گرفته است.

    سه منبع گفته‌اند که شاهد نشر پیام‌های حمایت از آقای پهلوی از سوی این شبکه بوده‌اند و دو منبع نیز به برجسته کردن پست‌های گیلا گاملی‌ئل در این ارتباط اشاره کرده‌اند.

    خانم گاملی‌ئل که هم‌حزبی بنیامین نتانیاهو است، در سفر شاهزاده رضا پهلوی به اسرائیل سمت وزارت اطلاعات را در دست داشت و ترتیب‌دهندهٔ دو دیدار مهمان خود با بنیامین نتانیاهو بود. او در دو سال اخیر وزیر علوم و نوآوری بوده و به ارتباطات و دیدارهایش در آمریکا با رضا پهلوی و همچنین ملاقات با نمایندگان اعزامی او به اسرائیل ادامه داده است.

    دو منبعی که مدعی هستند شبکهٔ برپا شده در فضای مجازی پست‌های خانم گاملی‌ئل را نیز تبلیغ کرده‌اند، می‌گویند کارزار نفوذ بر افکار عمومی ایرانیان با پول مالیات‌دهندگان اسرائیلی و برای خدمت به منافع ژئوپولیتیک اسرائیل طراحی شده، اما استفاده از این کارزار برای تبلیغ وزیر امری ناخوشایند است.

    کارزار تبلیغاتی برای روز حملهٔ اسرائیل به زندان اوین

    روز یکم تیر امسال، که یازدهمین روز از جنگ اسرائیل و جمهوری اسلامی بود، جنگنده‌های اسرائیلی به زندان اوین حمله کردند. آن بمباران ظاهراً بخشی از تصمیم کابینهٔ اسرائیل برای نشان دادن همراهی این کشور با مخالفان جمهوری اسلامی و جرئت بخشیدن به آن‌ها برای ابراز مخالفت علیه حکومت حاکم بر تهران بود.

    محققان موسسهٔ «سیتیزن لب» در کانادا، نهادی که بر روی بدافزارها، نقض حقوق مدنی ناشی از فناوری‌ها و تهدیدات عرصهٔ دیجیتال کار می‌کند، در گزارش خود که روز جمعه ۱۱ مهر منتشر شد، به رویداد حمله به اوین توجه ویژه کرده‌اند.

    به نوشتهٔ آن‌ها، ۳۷ دقیقه پس از آن حمله، حساب‌‌های ساختگی شروع به گزارش از «انفجار در زندان اوین» و القای این تصور کردند که ساکنان از خود منطقه گزارش‌هایشان را با مردم به اشتراک می‌گذارند.

    سپس یک حساب کاربری دیگر ویدئویی متفاوت از انفجار سر درِ زندان را منتشر کرد و متعاقب آن حساب‌های کاربری دیگر ویدئوی جعلی را بازنشر کردند. بعداً معلوم شد همهٔ این «کاربران» مرتبط با شبکهٔ پروفایل‌های جعلی بودند و ارتباط آن‌ها با صفحهٔ کاربری «تل‌آویو-تهران» ردگیری شد.

    به گفتهٔ این محققان، «بسیار بعید» است که فرد مستقلی بدون اطلاع قبلی از برنامه‌های ارتش اسرائیل توانسته باشد چنین محتواهایی را تهیه و به‌سرعت منتشر کند. پیام‌های متعدد توسط ربات‌ها بازنشر شده و با هشتگ‌هایی تلاش کردند با القای «سقوط از درون» نظام به مخاطب، آن‌ها را به رفتن به محل زندان و تجمع برای استقبال از «آزادی زندانیان» تشویق کنند.

    این محققان یک شبکهٔ هماهنگ از بیش از ۵۰ اسم پروفایل غیرواقعی در شبکهٔ ایکس را شناسایی کردند که با تکیه بر هوش مصنوعی، برای برانگیختن مخاطب ایرانی به خیزش علیه جمهوری اسلامی در تکاپو است.

    سیتیزن لب نامِ «پریزن بریک» را برای این شبکه به کار برده و معتقد است که شبکه در سال ۲۰۲۳ برپا شده اما تقریباً عمدهٔ فعالیت خود را از سال ۲۰۲۵ آغاز کرده و هنوز نیز به کار خود ادامه می‌دهد.

    این محققان به هماهنگی فعالیت این حساب‌های کاربری، یا دست‌کم بخشی از آن، با کارزار نظامی ارتش اسرائیل در ایران از ۲۳ خرداد امسال اشاره کرده و نوشتند در حالی که تعامل واقعی با محتوای تولیدشده توسط «پریزن بریک» محدود به نظر می‌رسد، اما برخی پست‌های این شبکه هزاران بار دیده شده، در «جوامع عمومی بزرگ» شبکهٔ ایکس منتشر شده و احتمالاً برای تبلیغات آن‌ها نیز هزینه پرداخت شده است.

    سیتیزن لب، با توجه به واقعیات موجود، «محتمل‌ترین فرضیه» را این دانسته که یک نهاد در دولت اسرائیل یا یک گروه «پیمانکار فرعی» که برای کار با اسرائیل به خدمت گرفته شده، پشت این عملیات است.

    به گفتهٔ آلبرتو فیتارِلی، مسئول تحقیقات سیتیزن لب، در حکومت‌های خودکامه استفاده از چنین ابزارها و تاکتیک‌هایی در سطح داخلی یا بین‌المللی امری رایج است، اما دولت‌های دموکراتیک باید از این شیوه‌ها دوری کنند.

    شگفتی محقق اسرائیلی

    راز زیمت، محقق امور ایران در مؤسسهٔ مطالعات امنیت ملی در مرکز اسرائیل، به هاآرتص گفت: اکثر ایرانیان از حکومت اسلام‌گرای حاکم بر کشور خود مأیوس شده،‌ و در رؤیای یک زندگی عادی و تغییر هستند، نه احیای سلطنت.

    به‌گفتهٔ زیمت، حتی اگر قرار باشد دولت اسرائیل چنین رابطه‌ای با رضا پهلوی برقرار کند، انجام آن به این صورت آشکار، موجب شگفتی است.

    او افزوده که این ارتباط، روایت رژیم ایران را تقویت می‌کند که مدعی است اسرائیل و آمریکا در سودای بازگشت سلطنت و وابسته کردن کشور هستند.

    در پی سفر ماه گذشتهٔ یک هیئت اعزامی از سوی شاهزاده رضا پهلوی به ریاست سعید قاسمی‌نژاد به یک کنفرانس علمی در اسرائیل به میزبانی گیلا گاملی‌ئل، شماری از مخالفان ایرانی بازگشت سلطنت پهلوی، در مراجعه به رسانه‌های اسرائیل حمایت وزیر اسرائیلی از رضا پهلوی را نقد کردند و ایستادگی اسرائیل در کنار پهلوی را برای خیزش مردم ایران زیان‌بار دانستند. مخالفان پهلوی می‌گویند او در زمان حملهٔ اسرائیل به ایران موضعی مشخص اتخاذ نکرد و فراخوان‌های خیزش مردم برای ساقط کردن نظام را تکرار می‌کرد.

    به نظر می‌رسد عطش نوکری بیگانه برای رسیدن به کرسی سلطنت در این خاندن ارثی است. پدر را انگلیسی‌ها آوردند و با خواری بیرون‌اش انداختند. پسر را انگلیسی‌ها با التماس‌های فروغی بر تخت نشاندند و امریکایی‌ها برایش کودتا کردند و سرانجام به رقت‌انگیزی دربه‌درش کردند. و حالا پسر می‌خواهد با تبلیغات جعلی اسرائیل به کرسی بنشیند.

  • داستان حجاب در ترکیه؛ چنددرصد زنان ترک محجبه هستند؟

    داستان حجاب در ترکیه؛ چنددرصد زنان ترک محجبه هستند؟

    به گزارش سایت تابناک، که ألبته با سوگیری خاصی نوشته شده، رقم تعداد زنان باحجاب نه تنها از مطالعات میدانی اخیر مانند نظرسنجی ملی دانشگاه‌های ترکیه در مارس ۲۰۲۳ (که توسط پژوهشگران دانشگاه‌های استانبول و آنکارا انجام شد) به دست آمده، بلکه با داده‌های به‌روزتر از گزارش‌های TÜİK (مؤسسه آمار ترکیه) در ۲۰۲۴ و تحلیل‌های bibliometric در مجلات آکادمیک مانند  Asian Journal of Women’s Studies  (۲۰۲۳) همخوانی دارد.

    بر اساس پایان‌نامه دکترای دانشگاه بیلگی استانبول (۲۰۲۳، “تحول حجاب در چارچوب ایدئولوژی کمالیسم”)، تا دهه ۱۹۵۰، نرخ حجاب سر (روسری یا başörtüsü) در شهر‌های بزرگ مانند استانبول به کمتر از ۲۰ درصد رسید، در حالی که در روستا‌ها همچنان بالای ۷۰ درصد بود. این سیاست‌ها، بخشی از “پروژه مدرنیزاسیون” بودند که زنان را از انزوای سنتی خارج کرد، اما همزمان، حجاب را به حاشیه راند.

    تحول بزرگ در دهه ۱۹۸۰ رخ داد: پس از کودتای نظامی ۱۹۸۰، “مقررات لباس عمومی” حجاب را در دانشگاه‌ها، ادارات دولتی و حتی پارلمان ممنوع کرد. پایان‌نامه کارشناسی ارشد دانشگاه Osmangazi اسکی‌شهیر (۲۰۲۲، “تأثیر ممنوعیت حجاب بر مشارکت زنان در آموزش عالی”) نشان می‌دهد که این ممنوعیت، بیش از ۱۰۰ هزار زن را از ورود به دانشگاه‌ها محروم کرد – زنانی که اغلب از خانواده‌های مذهبی بودند.

    پژوهش ScienceDirect (۲۰۲۰، به‌روز شده در ۲۰۲۳) نیز تأکید می‌کند که این سیاست‌ها، نرخ اشتغال زنان مذهبی را تا ۳۰ درصد کاهش داد، زیرا آنها را از مشاغل دولتی دور نگه داشت. در این دوران، حجاب نه تنها یک پوشش، بلکه نمادی سیاسی شد: برای سکولارها، نشانه “تهدید اسلام‌گرایی”، و برای مذهبی‌ها، نماد مقاومت در برابر سرکوب لائیک ها!

      لغو ممنوعیت و عصر آک پارتی اردوغان: از ۲۰۱۳ تا انتخابات ۲۰۲۳

    با روی کار آمدن حزب عدالت و توسعه (AKP) و رجب طیب اردوغان در ۲۰۰۲، باد‌های تغییر وزید. در ۲۰۱۳، ممنوعیت حجاب در نهاد‌های دولتی لغو شد و در ۲۰۱۴، به مدارس و دانشگاه‌ها گسترش یافت. این تغییرات، بر اساس گزارش شبکه الجزیزه (۲۰۲۳، بر پایه مصاحبه با پژوهشگران دانشگاه CHP)، نرخ حضور زنان محجبه در دانشگاه‌ها را از ۱۰ درصد در ۲۰۱۰ به ۴۵ درصد در ۲۰۲۳ رساند.

     پایان‌نامه دکترای دانشگاه آنکارا (۲۰۲۴، “حجاب و دموکراتیزاسیون در ترکیه پسا-۲۰۱۳”) استدلال می‌کند که این سیاست‌ها، حزب اردوغان را به عنوان “حامی حقوق زنان مذهبی” تثبیت کرد، اما همزمان، انتقاداتی از “اسلامی‌سازی اجباری” به بار آورد.

    انتخابات ۲۰۲۳ نقطه عطفی بود: هر دو AKP (حزب اردوغان) و مخالفان (CHP) قول حمایت از “حقوق حجاب” دادند، که نشان‌دهنده تغییر فرهنگی عمیق است.

    پژوهش  Taylor & Francis  (۲۰۲۳، “تحلیل تطبیقی ممنوعیت حجاب در اروپا و ترکیه”) گزارش می‌دهد که این تعهدات، نرخ پذیرش اجتماعی حجاب را ۱۵ درصد افزایش داد، اما همچنان، حجاب کامل (نیقاب) را تحت تأثیر قرار نداد.

     چند درصد زنان ترکیه ای محجبه هستند؟

    پژوهش ملی مارس ۲۰۲۳ (انجام‌شده توسط آکادمیسین‌های دانشگاه‌های ترکیه، نمونه: ۵۰۰۰ زن بالای ۱۸ سال) نشان می‌دهد که حدود ۷۳ درصد زنان نوعی روسری می‌پوشند – شامل استفاده منظم (۵۸ درصد)، نامنظم (۱۵ درصد) یا گاه‌به‌گاه. این رقم، بالاتر از نظرسنجی TÜİK ۲۰۱۸ (۵۸ درصد) و Gallup ۲۰۰۷ (۴۵ درصد) است ، نکته مهم و جالب نشان‌دهنده افزایش تدریجی حجاب در ترکیه است.

    حدود ۷۳ درصد زنان نوعی روسری می‌پوشند – شامل استفاده منظم (۵۸ درصد)، نامنظم (۱۵ درصد) یا گاه‌به‌گاه. این رقم، بالاتر از نظرسنجی TÜİK ۲۰۱۸ (۵۸ درصد) و Gallup ۲۰۰۷ (۴۵ درصد) است ، نکته مهم و جالب نشان‌دهنده افزایش تدریجی حجاب در ترکیه است.

    گزارش TÜİK ۲۰۲۴ (به‌روز شده در ۲۰۲۵) این آمار را تأیید می‌کند: ۷۴ درصد زنان بالای ۴۵ سال روسری می‌پوشند، در حالی که در میان جوانان ۱۵-۲۹ ساله، این رقم به ۲۹ درصد می‌رسد – افتی که پژوهش Washington Post (۲۰۲۲، به‌روز شده ۲۰۲۴) آن را به “کشف حجاب” (uncovering) نسبت می‌دهد، جایی که زنان جوان روسری را به دلیل فشار‌های اجتماعی یا تمایل به مدرنیته کنار می‌گذارند.

    در مقابل، درصد زنان کاملا بدون حجاب ترکیه ۲۷ درصد است – بیشتر در شهر‌های غربی مانند استانبول (کمتر از ۴۰ درصد حجاب) و آنکارا. در مناطق روستایی و شرقی (مانند کردستان)، نرخ روسری تا ۹۰ درصد می‌رسد، 

     نظرسنجی Pew Research (۲۰۱۴) نشان می‌دهد که ۴۶ درصد ترک‌ها حجاب معمولی (پوشش مو و گوش‌ها، صورت باز) را مناسب‌ترین برای مکان‌های عمومی می‌دانند،

    این آمار‌ها از نمونه‌گیری‌های گسترده (مانند ۱۹۴۲ نفر در TÜİK از ۱۲ منطقه) به دست آمده و اعتبار بالایی دارند. نکته کلیدی: ۵۲ درصد ترک‌ها (Pew ۲۰۱۴، تأییدشده در ۲۰۲۳) معتقدند زنان باید خودشان پوشش‌شان را انتخاب کنند، که فضایی باز برای فردیت ایجاد کرده است. نظرسنجی های دیگر نشان می دهد زنانی که در دهه ۱۹۹۰ قربانی شدند، حالا با نرخ اشتغال ۴۰ درصدی (بالاتر از میانگین ملی ۳۵.۸ درصد در ۲۰۲۳، TÜİK) به جامعه بازگشته‌اند، به عبارت دیگر، زنان محجبه به سرعت در حال نفوذ در لایه های مختلف رسمی دولت و حکومت ترکیه هستند.

     روند‌های اجتماعی: مد اسلامی، کشف حجاب و چالش‌های معاصر

    در سال‌های ۲۰۲۳-۲۰۲۵، دو روند برجسته مشاهده می‌شود. اول، رواج “مد اسلامی مدرن”: ترکیه حالا “قطب جهانی صنعت حجاب” است، با صادرات سالانه ۵ میلیارد دلاری لباس‌های محجبه شیک (گزارش Guardian ۲۰۲۳) یا به تعبیر مد “حیجابی گرل”

      پایان‌نامه دانشگاهی  Academic Platform Journal of Islamic Research  (۲۰۲۳، “تسِتُور مد به عنوان عنصر فرهنگ عامه”) استدلال می‌کند که این مد، حجاب را از نماد سنتی به “مد روز” تبدیل کرده – روسری‌های رنگی و لباس‌های مدرن که ۶۰-۷۰ درصد زنان محجبه را جذب کرده، اما حجاب کامل(برقع و پوشیه) را نادیده گرفته است.

     گزارش واشتنگتن پست (۲۰۲۲) تخمین می‌زند که ۱۰-۱۵ درصد زنان جوان شهری (۱۸-۳۰ سال) روسری را کنار گذاشته‌اند، به دلیل فشار‌های خانوادگی یا تمایل به برابری جنسیتی. با این حال، آمارهای رسمی  نشان می‌دهد نرخ آموزش عالی زنان از ۷.۱ درصد در ۲۰۰۸ به ۲۲.۷ درصد در ۲۰۲۳ رسیده – پیشرفتی که اغلب با حجاب معمولی همخوانی دارد. یک پزوهش در دانشگاه آنکارا) بر “اسلام‌هراسی روزمره” تمرکز دارد: زنان محجبه در فرودگاه‌ها یا دانشگاه‌ها همچنان با تبعیض رو‌به‌رو هستند، اما نرخ رضایت‌شان از آزادی انتخاب ۷۰ درصد است.

    ماجرای حجاب در  ترکیه نشان می‌دهد که حجاب می‌تواند نماد همزیستی باشد، احترامی که زنان مسلمان برای خود قائل می شوند و جامعه نیز آن را می پذیرد،. اگر به خیابان‌های استانبول قدم بزنید، این تنوع را خواهید دید: روسری‌های رنگارنگ در کنار بی‌حجابان مدرن.

داغ